नेपाली फौजले अंग्रेज फौजलाई युद्धमा जितेको खुसियालीमा पाल्पाको सदरमुकाम तानसेनमा २०५ वर्षदेखि ऐतिहासिक विजयोत्सव भगवती रथयात्रा (जात्रा) निकाल्ने गरिएको छ । वि. सं १८७१ पौषदेखि १८७२ जेठसम्म बुटवल जितगढी युद्धमा नेपालले अंग्रेजलाई पराजित गरेको थियो । तत्कालीन पाल्पाका प्रशासक कर्णेल उजिरसिंह थापाको नेतृत्वमा दुई पटकसम्म अंगेज सेनासँग युद्धमा नेपालले विजय हासिल गरेको थियो ।
युद्धमा अंग्रेज सेनालाई हराएको संम्झनामा वि.स.१८७७ देखि निरन्तर रुपमा प्रत्येक वर्ष पाल्पामा कृष्ण जन्माष्टमीको भोलिपल्ट नवमीको दिन विजयोत्सव स्वरुप भगवती रथयात्रा निकालेर धुमधामका साथ मनाउने गरिएको छ ।
तत्कालीन प्रशासक कर्णेल थापाले बुटवल जितगढी युद्धमा विजयी भएमा तानसेनमा भगवतीको ३ तले मन्दिर बनाइ भगवतीको महिमा चारैतिर फैलाउने छु भनी भाकल गरेको जनश्रुति छ । २ पटकसम्म बुटवल जितगढी क्षेत्रमा भएको युद्धमा नेपाली फौजले विजय हासिल गरेपछि कर्णेल उजिरसिंह थापाले वि.स. १८७२ देखि ७६ सम्म गजुरसहितको ३ तले मन्दिर निर्माण पूरा गरेका थिए । आधुनिक हातहतियारसहितको तालिम प्राप्त अंग्रेज सेनासँग घरेलु हातहतियारको भरमा कुशलतापूर्वक लडेर जित्नु आफैँमा सहजै पत्यार गर्न नसकिने घटना हो ।
युद्धमा नेपाली सेनाले बहादुरीका साथ लडेर अंग्रेजमाथि विजयी प्राप्त गरेकाले नेपाली सेना, जिल्लाका सरकारी तथा गैर सरकारी संघ संस्थाहरुले हर्षोल्लासका साथ विजयोत्सव मनाउने गरेका छन् । तर नेपालको स्वतन्त्रता र अखण्डतालाई जोगाउन ऐतिहासिक योगदान गरेको घटनासँग जोडिएको यो जात्राले जसरी राष्ट्रिय महत्व र प्राथमिकता पाउनुपर्ने हो, पाउन सकेको छैन । संघीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि प्रदेश सरकारले रथयात्रा निकाल्ने दिन पाल्पा जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिने र जात्रा मनाउन स्थानीय सरकारले आर्थिक सहयोग गर्ने बाहेक यो जात्रालाई राष्ट्रिय महत्व र स्थान दिन चुकेको अवस्था छ । यसपटकको भगवती जात्रामा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यलगायत मन्त्री, सांसदहरु सहभागी भए । यस्तो उपस्थिति स्वागतयोग्य छ । तर अब भगवती जात्रालाई राष्ट्रिय दिवस बनाउनेतर्फ वहस थाल्नुपर्छ ।
सरोकारवाला सबैसँग वहस गरी यो दिनलाई राष्ट्रिय दिवसको मान्यता दिलाउन सके यो विषय राष्ट्रियकरण मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रियकरण पनि हुन्छ । भगवती जात्रा राष्ट्रिय दिवस घोषणा हुनसके यसले पाल्पाको मात्र नभई रुपन्देहीसहित प्रदेशको पर्यटन विकासमा समेत योगदान दिनेछ । यसतर्फ सरोकारवाला संघसंस्था, तानसेन नगरपालिकालगायतले सार्थक पहल गर्न आवश्यक छ । यसपटक राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले समेत भगवती जात्रालाई राष्ट्रिय दिवस बनाउन चासो राखेको हुँदा यही मौका छोपेर मन्दिर व्यवस्थापन समिति, तानसेन नगरपालिका र सरोकारवालाले संघीय सरकारसँग लिखित माग राखेर मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराउनेतर्फ पहलकदमी लिनु जरुरी छ ।
