नेपालीको ठूलो पर्व दसैँ आइरहेको छ । घटस्थापनादेखि चाड मान्न घर फर्कनेको लर्को लाग्छ । बहुसंख्यक नेपाली हिन्दु धर्म संस्कृति मान्ने भएकाले यो पर्व राष्ट्रिय पर्वको रुपमा स्थापित भएको छ । अध्ययन, रोजगारी र व्यवसायका लागि घर छाडेकाहरु पर्व मनाउन घर फर्कन्छन् । पारिवारिक मिलन र सामाजिक सद्भाव बढाउने पर्वको रूपमा दसैँलाई मानिन्छ ।
एकैपल्ट गाउँमा जनसंख्याको चाप हुन्छ । त्यसैगरी, दसैँमा घर फर्कनेहरु र दसैँ सकिएपछि शहर फर्कनेहरुको चापले यातायात आवागमनको चाप हुन्छ । यो बेला आपसमा झैझगडाका साथै अन्य सुरक्षा जोखिम उच्च हुन्छ । बसेको घर छाडेर दसैँ मनाउन गाउँ जाँदा चोरीको समस्या बढ्न सक्छ । यातायातका साधन आवागमनको चापले दुर्घटना बढ्न सक्छ । यही बेला हो, प्रहरीको आवश्यकता र महत्व । प्रहरीको निगरानी र सर्तकताले चोरी डकैती रोकिन सक्छ । प्रहरी सर्तकताकै कारण राजमार्गमा यात्रा सुरक्षित हुनसक्छ । राजमार्ग लक्षित सुरक्षा योजना बनाएर प्रहरीले काम सुरु गर्दा यो वर्ष प्राकृतिक विपतलाई ख्याल गर्नुपर्छ । केही दिनअघि लामो झरी लागेको र अहिले पनि बेलाबखत वर्षा भएकाले त्यसले निम्त्याउने जोखिम व्यवस्थापन गर्न चनाखो हुनुपर्छ । हरेक वर्ष प्रहरीले चाडपर्व लक्षित सुरक्षा योजना बनाएर लागु गर्दै आएको छ । अहिले नेपाल प्रहरीको संख्या ८० हजार हाराहारीमा छ । यो जनशक्ति परिचालनले मात्रै सुरक्षा योजना कार्यान्वयन प्रभावकारी बनाउन चुनौतीपूर्ण छ । प्रहरीलाई समुदायको साथ र सहयोग आवश्यक पर्छ । समुदायप्रति प्रहरीको जति सकारात्मक भाव आवश्यक छ, प्रहरीप्रति नागरिकको सहयोग जरुरी छ । गत वर्ष भदौ २३ र २४ गतेको आन्दोलनका क्रममा भएको हिंसा, तोडफोड र आगजनीपछि गिरेको प्रहरीको मनोबल उस्कन सकेको छैन । प्रहरीको गिरेको मनोबल उकास्न सक्दा मात्रै नागरिकको सुरक्षा प्रभावकारी हुनसक्छ । प्रहरीको गिरेको मनोबल उकास्ने काम सरकारको प्राथमिकतामा पर्नुपर्छ । त्यसैगरी, राजनैतिक दल र विभिन्न संघसंस्थाले पनि प्रहरीको मनोबल उकास्ने काम गर्न सक्छन् । जेलबाट भागेका १४ हजार कैदी बन्दीमध्ये अझै ८ हजार फर्केका छैनन् । कतिपय पुनः अपराधिक क्रियाकलापमा संलग्न भइसकेका छन् । ठूलो संख्यामा कैदी बन्दी भागेकाले समाजमा त्रास बढेको छ । भागेका कैदी बन्दी यही बेला अपराधिक क्रियाकलापमा संलग्न हुने जोखिम छ । प्रहरी निगरानीले मात्रै अपराधीको मनोबल कमजोर पार्न सम्भव छ ।
चाडपर्वमा कतिपय प्रहरीले गर्ने कमजोरीका कारणसिंगो प्रहरी संगठन बदनाम हुने जोखिम छ । कतिपय प्रहरीका कमजोरीप्रति नजर अन्दाज गर्ने नभई विभागिय कारवाही हुनुपर्छ । ओभरलोड बोक्ने र सवारी साधनको क्षमता भन्दा बढी यात्रु बोक्नेलाई कानुनी कारबाही गर्नुको साटो आँखा चिम्लिएर छुट दिने प्रवृत्ति पनि छ । प्रहरीले आँखा चिम्लिएर मनपरी गर्न छुट दिँदा दुर्घटनाको जोखिम छ । चाडपर्वमा हुने दुर्घटना सवारी साधनको क्षमताभन्दा बढी यात्रु बोकेकै कारणले धेरै भएका छन् । गाडीको गति नियन्त्रण नगर्ने, सवारी साधन चालकले चलाउनुको साटो सहचालकले चलाउने जस्ता प्रवृत्ति नियन्त्रण गर्न पनि प्रहरी कतिपय बेला चुकेको छ ।
दसैँ लक्षित सुरक्षा योजनालाई कार्यान्वयन गरी समाजमा सकारात्मक नतिजा दिनका लागि नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बललगायत सुरक्षा निकायको संयोजन महत्वपूर्ण छ । नागरिक–प्रहरी हातेमालोले पनि प्रहरीको भूमिका फराकिलो बनाउँछ ।




