भौतिक पूर्वाधार निर्माण आधुनिक समाजमा अपरिहार्य छ । धेरै लेनका सडक निर्माण अहिले आवश्यक भइसकेको छ । सुविधाजनक सडक आधुनिक यातायात सञ्जालको महत्वपूर्ण पक्ष हो । नारायणगढ—बुटवल सडक निर्माणाधीन छ । अब बुटवल–गोरुसिंगे सडक निर्माण सुरु गर्ने तयारी छ । यो सडकलाई वन्यजन्तुमैत्री सडक निर्माण गर्नुुपर्छ भन्ने दबाबकै कारण वन्यजन्तुमैत्री बनाउन थाल्नु सकारात्मक छ ।
सडक मान्छेका लागि हो, तर वन्यजन्तुको आवतजावतलाई असर गर्ने गरी बनाउँदा त्यसले मान्छेको जीवनलाई नै जोखिममा पार्छ । उनीहरु आवतजावत सहजै गर्न नपाएपछि मानवबस्तीमा जानसक्ने जोखिम बढ्छ । आवतजावत गर्ने मार्गमा ठूला सडक बन्दा उनीहरुको हिंड्डुलमा समस्या हुँदा उनीहरुको जीवन नै जोखिममा पर्छ । र, पर्यावरणीय सन्तुलन खल्बलिन्छ । त्यसको असर अन्ततः मानवसहित सबै जीवले भोग्ने हो । यो संवेदनशिलतालाई ख्याल गर्दै पछिल्ला वर्ष पूर्वाधार निर्माण गर्दा वन्यजन्तुमैत्री सडक बनाउनुपर्छ भन्ने आवाज उठेको छ । यो मागलाई जायज ठान्दै वन्यजन्तुको आवतजावतलार्ई असर नपर्ने गरी सडक पूर्वाधार बनाउन ध्यान दिन थालिएको छ । निर्माण सुरु हुन लागेको बुटवल—गोरुसिंगे सडकलाई वन्यजन्तुमैत्री बनाउने योजना अघि बढ्नु सकारात्मक छ ।
सरकारले वन्यजन्तुमैत्री पूर्वाधार निर्माण निर्देशिका, २०७८ ल्याएर कार्यान्वयन गरेको छ । जसअनुसार वन्यजन्तुको आवतजावतलाई सुरक्षित तुल्याई वन्यजन्तु दुर्घटना कम गर्न तथा मानव र वन्यजन्तुबिचको द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न सडक र पुलसँगै वन्यजन्तु ओहोरदोहोर गर्नको लागि बुटवल-गोरुसिंगे सडकमा एउटा ठूलो पुलसहित १९ वटा साना, मझौला क्रसिङ बनाउन लागिएको छ । यो सडक अहिले दुई लेनको छ, अब चारको बन्दैछ । यो सडकखण्डमा मानव बस्तीसँगै ठूलो जंगल क्षेत्र पनि पर्छ । जहाँ वन्यजन्तुको सघन बसोबास छ । यस्तो ठाउँमा पूर्वाधार निर्माण गर्दा वन्यजन्तु सजिलै र स्वतन्त्ररूपमा ओहोरदोहोर गर्नसक्ने पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्ने, वन्यजन्तुको बासस्थान, गतिविधिलगायत अध्ययन गरेर मात्र सडकमा ‘अन्डरपास’ र ‘ओभरपास’ बनाउनुपर्र्ने माग थियो । एक सय किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा सवारीसाधन गुड्न सक्ने गरी बनाउन लागिएकोले वन्यजन्तुको ओहोरदोहोरलाई असर नपर्ने गरी काम अघि बढाउनुको विकल्प छैन । यो सडक नेपालकै आधुनिक र पहिलो वन्यजन्तुमैत्री तथा वातावरणमैत्री हुने सरकारी अधिकारीहरुको भनाइ छ ।
अब व्यवहारिक कार्यान्वयनको पाटोलाई हेर्नुपर्छ । नारायणगढ-मुग्लिन सडक विस्तार गर्दा बनाइएको अन्डरपास वन्यजन्तु अनुकुल नभएको वन्यजन्तुविद्हरुले बताएका छन् । वन्यजन्तुका लागि बनाइएको अण्डरपास उनीहरुका लागि अनुकुल नहुनुले जिम्मेवार निकायको कामप्रति प्रश्न उठेको छ । बुटवल-गोरुसिंगे सडक विस्तारमा पनि अन्डरपास बनाउने, तर वन्यजन्तु अनुकुल नहुने जोखिम रहेकाले निर्माण चरणमै निगरानी आवश्यक छ ।




