भैरहवा । रुपन्देहीको लुम्बिनी क्षेत्रमा अवस्थित लुम्बिनी शिक्षा निकेतनले विज्ञान ल्याब (प्रयोगशाला) स्थापना गरेको छ । सौधान्तिक शिक्षा भन्दा प्रयोगात्मक शिक्षा नै प्रभावकारी हुने भएपछि विद्यालयले लुम्बिनी क्षेत्रमै पहिलो पटक विज्ञान ल्याब (प्रयोगशाला) बाट अध्यापन सुरु गरेको हो ।
२०६३ सालमा स्थापित विद्यालय लुम्बिनी क्षेत्रबाट उत्कृष्ट नतिजा ल्याउदै आएको छ । कक्षा १० सम्म शिक्षा प्रदान गरिरहेको संस्थाले प्रयोगात्मक शिक्षालाई प्राथमिकता दिदै ल्याबको थालनी गरेको छ । हालै मात्र पुस्तकालय संचालनमा ल्याएकाे स्कुलले कक्षा ८, ९ र १० का विद्यार्थीलाई मध्यनजर गर्दे बिज्ञान विषयको शैद्धान्तिकसँगै ब्यवहारिक ज्ञान प्रदान गर्ने उद्देश्यसहित प्रयोगशाला स्थापना गरेको हो ।
भौतिक शास्त्र, रसायन शास्त्र, जीव विज्ञान र गणितको सिकाई सौधान्तिक र प्रयोगात्मक सँगसँगै गर्ने गरि ल्याब संचालनमा ल्याएको विद्यालयका प्रबन्ध निर्देशक पिताम्बर न्यौपानेले बताए । उनले ल्याबको अभ्यासले शिक्षण सिकाई सहज हुने र शिक्षामा पनि धेरै सुधार आउने बताए । विज्ञानमा प्रयोगत्मक शिक्षा नै महत्वपर्ण भएकोले प्राथमिकताका साथ विद्यालयले ल्याब संचालनमा ल्याईएको न्यौपानेले बताए ।
विज्ञान शिक्षक तथा ल्याब इन्चार्ज दिलीप कुमार कोहारको नेतृत्वमा प्रयोगात्मक सिकाईको अभ्यास गरिने छ । ल्याव स्थापना पश्चात बालबालिकाको शिक्षाको गुणस्तरमा थप सुधार हुन्छ भने पढाईसँगै यसको नतिजा आफै अनुभव गर्ने भएकोले शैक्षिक सिकाईमा ठूलो उपलब्धि हासिल हुने अपेक्षा विद्यालयको रहेको छ ।
प्रयोगशालाको उद्घाटन गर्दै विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष गोविन्द ज्ञवालीले ल्याबको अधिकतम प्रयोग गरि शैक्षिक सुधारका साथै नयाँ नयाँ खोजमा केन्द्रित हुन विद्यार्थीहरुलाई आग्रह गरे । विज्ञान विषयमा पढाउने र प्रश्नोत्तर गराउने भन्दा अभ्यासमा आधारित रहेर पठनपाठन गराउदा शैक्षिक उपलब्धि धेरै हुने भएपछि स्कुलले प्राथमिकताका साथ ल्याब निर्माण गरि संचालनमा ल्याएको अध्यक्ष ज्ञवालीले भने । यहाँको शैक्षिक पद्धतिमा सबैभन्दा बढी गुनासो पढाइ सैद्धान्तिक भयो भनेर आउने हुदा त्यसलाई चिर्नका लागि प्रयोगात्मक पढाईमा पनि जोड दिएको उनले भने ।
विद्यालयका संचालहरुले शिक्षाको गुणस्तर सुधारका लागि आवश्यकता अनुसारको भौतिक पूर्वाधार र प्रविधिसँग अपडेट हुनु पर्छ, विद्यार्थीको सिकाइ समाजले पनि मुल्यांकन गरिरहेकोले विद्यार्थीहरुलाई ब्यवहारिक ज्ञानमा ध्यान दिनु पर्ने बताए ।
पठनविधिलाई प्रभावकारी र व्यावहारिक बनाउन प्रयोगत्मक अभ्यास निरन्तर गराइने छ । जसले विद्यार्थीहरूले पढेका कुनै पनि विषय सहज ग्रहण र स्मरण गर्न सक्ने प्राचार्य जोखन प्रसाद यादवले भने । शिक्षक,अभिभावक र विद्यार्थी त्रिपक्षले गरेको मिहेनतको कारण उत्कृष्ट नतिजा आउने बताउदै विद्यालयबाट प्रदान गर्ने शिक्षामा ल्याबले ठूलो सहयोग गर्नेछ ।
हामीले पढाईमा मात्रै होइन, विद्यार्थीको रुचिअनुसार खेल, साहित्य, कला, मनोरञ्जन क्षेत्रमा समेत प्रेरित गर्न सोहीअनुरूप अनुकूल वातावरण तयार गर्ने काम विद्यालयले गरेको छ । विज्ञान प्रयोगशाला सामग्रीले विद्यार्थीको शिक्षण सिकाईमा सुधार ल्याउने छ ।
२०७१ सालबाट एसएलसीमा सहभागी गराउदै आएको विद्यालयले शैक्षिक सत्र २०८० मा ४६ जनालाई सहभागी गराई यसक्षेत्रकै उत्कृष्ट नतिजा ल्याएको थियो । विगतमा पनि उत्कृष्ट नतिजा ल्याउदै आएको विद्यालयबाट थुप्रै विद्यार्थीले समाजमा योग्दान गरिरहेका छन । विद्यालयले निकट भविष्यमा कक्षा ११ र १२ संचालन गर्ने योजना बनाएको छ ।
