मध्यपहाडी क्षेत्रमा अवस्थित गुल्मी जिल्ला संभावनाले भरिएको जिल्ला हो । अवसरको खोजीमा युवाहरु विभिन्न देशमा पलायन भइरहेका बेला यहाँ संभावनाको खोजी भइरहेको छ । पर्यटन प्रवद्र्धन र कृषिको व्यवसायिकरण गर्न सक्दा गुल्मीले धेरै लाभ पाउन सक्छ ।
रूरू-रेसुङ्गासहितका यहाँका सांस्कृतिक स्थलमा अहिले पूर्वाधार निर्माणको कामले गति लिएको छ । रेसुङ्गामा भएको पूर्वाधार विकासले केही वर्षमै मुहार फेरिएको छ । तमघासदेखि रेसुङ्गा पुग्ने पक्की सडक बनेपछि पर्यटक आवागमन बढेको छ । महत्वपूर्ण तीर्थस्थल रूरू क्षेत्रको विकासको लागि गुरुयोजना बनाएर काम अघि बढेको छ । ऐतिहासिक कोत, दरबार र गढी रहेको गुल्मीका हरेक पालिकाले ती स्थलको संरक्षण र पर्यटन पूर्वाधार विकासका योजना अघि सारेर काम गर्नु सकारात्मक छ । मुसिकोट, धुर्कोट, इस्माकोट र गुल्मी दरबारले नेपाल एकीकरण अघिको अवस्था बुझ्ने अवसर दिन्छन् । ती ऐतिहासिक कोटको संरक्षण र पूर्वाधार विकासमा तहगत सरकारले गरेका प्रयास प्रशंसनीय छन् ।
आपँचौर नेपालमा कफिको लागि प्रख्यात ठाउँ हो, जहाँ पहिलोपल्ट नेपालमै कफि खेतीको सुरुवात भयो । गुल्मीको कफी विभिन्न देशमा लोकप्रिय छ । अहिले उत्पादनभन्दा माग धेरै छ । मागअनुसार पूर्ति गर्न नसक्दा हामीले अपेक्षित लाभ लिन सकिरहेका छैनौं । उ बजारको समस्या नभएको र बजार मूल्य राम्रो रहेको कफी खेतीको विस्तारका लागि योजनाबद्ध प्रयास प्रभावकारी बन्न नसक्नु हाम्रो नियति हो कि नियत । युवाले रोजगारीको लागि अरबको खाडीमा पसिना चुहाउनुपर्ने तर संभावनायुक्त कृषि उत्पादन कफी खेतीमा आकर्षित गर्न नसक्ने अवस्थालाई कसरी अन्त्य गर्ने ? राज्यले योजनाबद्ध काम अघि बढाउन ढिलाइ भइरहेको छ । आपँचौर कफी खेती अध्ययनको राष्ट्रिय- अन्तर्राष्ट्रिय स्थल बन्न सक्छ ।
नेपालमा घुमफिर संस्कृति मौलाएको छ । हाम्रा सांस्कृतिक र ऐतिहासिक स्थलमा पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि योजनाबद्ध प्रयास हुनुपर्छ । पर्यटन सर्किट र रुटको विकास गर्न एकीकृत प्रयास हुनुपर्छ । पर्यटन पूर्वाधार विकास एउटा पाटो हो, अर्को भनेको पर्यटन प्रवद्र्धनको योजना बनाएर कार्यान्वयन गर्न सक्दा मात्रै समुदायले लाभ लिन सक्छ । घुम्न आउनेहरुले यहाँको चिनारी लैजान खोज्छन्, त्यसका लागि गुल्मीको कोसेली घर, राम्रो आतिथ्यता सहितको होटलको सुविधा, स्थानीय उत्पादनका खानेकुरा, स्थानीय संस्कृति बुझ्न पाइने अवसरले नै यहाँ घुम्न आउनेहरु रमाउन सक्छन् । पूर्वाधार निर्माणको काम सुस्त भएकाले गति बढाउनुपर्ने छ ।
अहिले भइरहेका प्रयास जति भएका छन् राम्रा छ, तर अझैँ सुधार गर्नुपर्ने छ । तहगत सरकारबीचको समन्वय र सहकार्यले नै पर्यटन प्रवद्र्धनको एकीकृत योजना कार्यान्वयन गर्न सहज हुन्छ । तहगत सरकार र अन्तर पालिका सहकार्य गरी कसले के काम गर्ने कार्ययोजनासहित अघि बढ्न सक्दा गुल्मीले पर्यटनबाट अपेक्षित लाभ लिन सक्छ ।
