मध्य मंसिर पार हुँदै गर्दा चिसो बढ्न थालेको छ । तराईमा जाडोमा अत्याधिक चिसो र गर्मीमा अत्याधिक गर्मी हुन्छ, जसले यहाँको जनजीवन अत्याधिक प्रभावित हुन थालेको छ । विस्तारै चिसो बढ्दै जाने र शितलहरले जनजीवन कष्टकर हुन थाल्छ । चिसोबाट नागरिकलाई बचाउन तहगत सरकारले पूर्वतयारी गर्न आवश्यक छ ।
पहिले–पहिले दुई सातादेखि एक महिनासम्म तराईमा शितलहर चल्थ्यो । लामो शितलहरले तराईको जनजीवन कष्टकर बनाउँथ्यो । शितलहरले वर्षेनी केही दर्जन नागरिकको मृत्यु हुन्थ्यो । पछिल्ला केही वर्षयता शितलहरकै कारण मृत्युको समाचार दिनहुँ जसो आउन छाडेका छन् । शितलहर नभएर होइन्, मुलुक संघीय शासन प्रणालीमा गइसकेपछि तहगत सरकारले सुरक्षित आवासको प्रबन्धमा बढोत्तरी भएको र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमअन्तरगत वितरण भएको जेष्ठ नागरिक भत्ताले नागरिकको जीवन जोगाउन मद्दत गरेको छ ।
तर अहिले जे भइरहेको छ, त्यसले मात्रै नागरिकलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ भन्ने पटक्कै देखिदैन् । विपद् कुन परिमाणमा आउँछ भन्ने निश्चित हुँदैन्, जलवायु परिवर्तनको असर अकल्पनीय ढंगले बढिरहेकोले सामान्य ढंगले मात्रै विपद्को पूर्व तयारी गरेर हुँदैन् । गएको असोज ११ र १२ गतेको बाढी पहिरो र त्यसले गरेको क्षतिलाई हेरेर विपद्को पूर्वतयारीमा ध्यान दिन आवश्यक छ । अत्याधिक चिसो हुँदा तराईको जनजीवनमा पर्ने असरको आँकलन गर्दै तहगत सरकारले कसले के गर्ने भन्ने स्पष्ट दिशानिर्देश हुनुपर्छ । तहगत सरकारबिच कामको बाँडफाँट भयो भने त्यसको सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ ।
तराईको भित्री गाउँहरुमा जाडोमा चिसोले कठाग्रिने र गर्मीमा राम्ररी हावा छिर्न नसक्ने खालका घर छन् । अझ गर्मी याममा फुस र खरका घर आगलागीको जोखिम अत्याधिक छ । फुस र खरका घरलाई पूर्णतः हटाउन ढिलाइ गर्न हुन्न । विशेषगरी चिसोमा जेष्ठ नागरिक र बालबालिका प्रभावित हुने हुँदा उनीहरुलाई जोखिमबाट जोगाउन सरोकारवाला निकायको ध्यान जानुपर्छ । बिरामी भएपछि उपचार गर्न आर्थिक अभावले सकेसम्म अस्पताल जान नखोज्ने संख्या ठूलो छ, यही कारण नागरिकले ज्यान गुमाउँदै आएका छन् । स्वास्थ्य उपचार महँगिदै गएपछि घरमै चाम्रिएर बस्न बाध्य नागरिकको स्वास्थ्यमा तहगत सरकार चनाखो हुनुपर्छ । यद्यपी अहिले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमले नागरिकलाई उपचार सेवा लिन केही राहत दिए पनि स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमको प्रभावकारितामा प्रश्न उठिरहेकाले सुधार गर्नुको विकल्प छैन ।
संकटका बेला नागरिकले राज्य खोज्छ । यही बेला हो, राज्यले नागरिकप्रति आफ्नो भूमिका देखाउने । तहगत सरकारबिच समन्वय र सहकार्यबाट नै महामारीलाई सामना गर्न सकिन्छ भन्ने हामीलाई कोभिड महामारीले सिकाएको छ । दोष जति अरूतिर पन्छाउने र जस आफूले लिने प्रवृत्तिबाट मुक्त भएर विपद्विरुद्ध पूर्वतयारीमा अहिले नै लागौं ।
