कुनै बेलाको बटौली बजार अहिले बुटवल भएको छ । सानो बटौली बजार अहिले फैलिएको बुटवल शहरमा रूपान्तरित हुँदा यसले धेरै संभावनाका ढोका खोलेको छ । तराई–पहाडबिचको सम्पर्क सेतु सिद्धार्थ राजमार्ग र पूर्व–पश्चिम महेन्द्र राजमार्ग आधुनिक बुटवल निर्माण गर्न सघाउ पु¥याइरहेका छन् । यहाँबाट जुन ढंगको यातायात सञ्जाल विस्तार भयो, त्यसले बुटवललाई यातायातको केन्द्र पनि बनायो ।
कुनै बेलाको व्यापारिक केन्द्र बटौली बजार विसं. बीसको दशकपछि औद्योगिक शहरको पहिचान स्थापित ग¥यो । नर्वेली इञ्जिनियर अड हफ्टनले बुटवल टेक्निकल इष्टिच्युटसहित अरु आधा दर्जन विभिन्न प्रतिष्ठानको स्थापना र सञ्चालन गरेर बुटवलमा औद्योगिकजग बसाले । यही जगमा टेकेर धमाधम उद्योगहरु खुले । अहिले यहाँका स्थापित उद्योगी त्यसैबेला औद्योगिक उत्पादनमा हात हालेका हुन् । दुई राजमार्ग हुँदै विस्तार भएको यातायात सञ्जालले बुटवललाई यातायातको केन्द्र बनायो । त्यसपछि अवसरको खोजीमा बसाई सरेर आउनेहरुको संख्या बढेसँगै उनीहरुले गुणस्तरीय शैक्षिक संस्था खोज्न थाले । त्यसपछि धमाधम गुणस्तरीय शिक्षा उपलब्ध गराउने शैक्षिक संस्था खुले । अहिले बुटवल व्यापारिक, औद्योगिक, शैक्षिक र यातायातको हब भएको छ । पर्यटकीय गतिविधिको विस्तार हुने क्रममा रहेकोले पर्यटन प्रवद्र्धनबाट पनि बुटवलले लाभ पाउन सक्ने संभावना उत्तिकै छ । शहरीकरण तीब्र भएको छ ।
अहिले जे जति संभावनाहरु विकास हुँदै आए, आगामी दिनमा चुनौतीका चाङ उत्तिकै छन् । यातायात सञ्जाल बदलिएको छ, अर्थात् विगतमा बुटवलले पूर्व–पश्चिम र उत्तर–दक्षिणको दुई राजमार्ग केन्द्रित यातायात सञ्जालको पकड गुमाउँदै छ । समयमै हेक्का राखेर व्यवस्थापनमा ध्यान नदिने हो भने बुटवलबाट हुँदै आएको व्यापार अन्यत्र सर्न सक्छ । यातायात सञ्जाल बदलिएसँगै व्यापार प्रभावित हुने हो । त्यसैगरी, बुटवलमा चर्को घरभाडाले व्यवसायी टिक्नै नसक्ने वातावरण बनेको छ, त्यसको व्यवस्थापन गर्न कसैलाई सरोकार छैन ।
ज्योतिनगरको पहिरोको दीर्घकालीन व्यवस्थापनमा पटक्कै ध्यान छैन । पटके व्यवस्थापनले चुरेको त्यो भीषण पहिरो थामिनसक्ने अवस्था छैन । तिनाउको दोहन बेलैमा नियन्त्रण गर्न नसक्दा बहुआयामिक असर देखिन थालेका छन् । अनियन्त्रित ढुङ्गागिट्टी निकासीले तिनाउले संभावित जोखिम निम्त्याउँदैछ । तिनाउ नदी गहिरिएर भासिंदै गएको छ । तिनाउ किनारको बस्ती जोगाउन बनेका पूर्वाधारले तिनाउको प्राकृतिक स्वरुपलाई झनै असर गरेको छ । नदीलाई नहर झैं बनाइएको छ । के चुरेबाट बग्ने नदीलाई नहर झैं बगाउन संभव छ ? यो प्रश्नले सबैलाई गम्भीर बनाए पनि कमजोरी सुधार गर्ने आँट कसैलाई छैन ।
पूर्वाधार विकासले मात्रै शहर गुल्जार बन्ने होइन । शहर जीवित हुनका लागि मान्छे बस्न सक्ने वातावरण हुनुपर्छ । मान्छे बाँच्न र बस्नका लागि पहिले प्रकृतिलाई सँगै लिएर जान सक्नुपर्छ । बुटवलको भविष्य छ, संभावनाका बहुआयामिक ढोका छन्, तर ती संभावनाका ढोका खुलाउनु पहिले बुटवलको विपद् व्यवस्थापनमा खेलवाड नगरौँ ।
