विनबहादुुर कुँवर
‘तित्रो बास्यो आफ्नै खति ।’ यो उखान अहिले नेपालको राजनीतिमा हालका काम चलाउ प्रधानमन्त्री प्रचण्डसँग ठ्याक्कै मिल्न गएको छ । केही दिन पहिले कुनै एक कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले बडो गर्वका साथ जादुगरी नम्बर छ घुमाई फिराई पाँच वर्ष यही सरकार नै रहने निश्चित भएको बताएका थिए । यो कुनै प्रसंगमा एमाले अध्यक्ष ओलीले जस्तो ठट्टा जोकको रुपमा नभएर साँच्चै नै आफ्नो पार्टीको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र यसले उठाएका विभिन्न एजेण्डाहरुको आधार उल्लेख गर्दै  हामीलाई हटाउन त्यति सजिलो छैन भन्दै कांग्रेस, एमालेलाई दुष्कारेका थिए । हुन पनि बहुमत ठूलो चुनावी जनमत कांग्रेस–एमालेको पक्षमा भए पनि ३२ सिटे एकीकृत माओवादीले सरकारको नेतृत्व गर्दै आएको छ । यो प्रम प्रचण्डले भने जस्तै उनको जादु फुमन्तरको करामत हो वा कांग्रेस–एमालेको लाहाचार र अकर्मण्यताले हो ? चर्चाको विषय छ । तर यो जादु गरी नम्बर बारेको बोलाई नै अहिले प्रचण्डका लागि खति भएको छ । 

प्रधानमन्त्री प्रचण्डले आफ्ना पार्टीको भूमिका र यसले उठाएका एजेण्डाहरुको बारेमा जे भने पनि खासमा यो कांग्रेस, एमालेहरुकै हुतिहारापनकै कारण थियो । कांग्रेसलाई एमालेको डर र घृणा अनि एमालेलाई कांग्रेसको डर घृणा । आफू मरे भुतै राजा भने जस्तै कांग्रेसलाई एमालेलाई भन्दा र एमालेलाई कांग्रेसलाई एमाओवादी नै सत्ता सुम्पने काम कांग्रेस, एमालेहरुकै कारण भयो । यसमा केवल केही भूमिका मात्र प्रचण्डको रहयो । कहिले कांग्रेसको दलाली भने कहिले एमालेको अनि षडयन्त्र, जालझेल, खुराफाती मात्र प्रचण्डको भूमिका रह्यो । उनको यो चाललाई उनी र उनको पार्टीभित्रका आसेपासे– दलालहरुले प्रचण्डको राजनीतिक कला वा चमत्कारी भनी आजसम्म प्रशंसा गरिरहे । यही सस्तो प्रशंसाले प्रचण्डलाई आधार विनाको उचाईमा पु¥यायो । त्यो उचाइबाट तल हेर्दा प्रचण्डले कांग्रेस–एमालेलाई धेरै पुडको र फिस्टो जस्ता मात्रै देख्न पुगे । हुँदाहुँदा आफूले पटक–पटक कांग्रेस एमालेसँग भए गरेका सबै सर्त समझदारीहरुलाई लत्याउँदै यी केही पनि होइनन् भन्ने गरी एक्लो छाडा असनको साडे जस्तै प्रचण्ड दुक्रदै हिंड्दा बल्ल कांग्रेस, एमालेको चेत खुल्यो । अनि बल्ल अहिले प्रचण्ड भए मुसिका भवः । कांग्रेस, एमालेले ललाई फकाई प्रचण्डलाई आंैलो दिँदा प्रचण्डले डुडुल्लो नै निल्न खोज्दाको परिणाम नै हो यो । 

तै पनि रात गए अग्राक पलाउँछ, सास छउञ्जेल आश भने जस्तै अब पनि प्रचण्डले, खुरुक्क पदबाट राजीनमा नदिई पुनः अनेक खाले बखडा, षड्यन्त्र र जालझेल गर्ने मै छन् । तत्काल  राजीनामा नदिई अविश्वासको प्रस्तावको सामना गर्ने तरखरमा छन् । संसदीय सदनको गणितमा कांग्रेस–एमालेकै गणित अत्यधिक छ । कांग्रेस–एमाले बाहेकका अरु सबै दलहरु मिल्दा पनि बहुमत हुने देखिंदैन । तैपनि प्रचण्ड सदनमा त्यसको सामना गर्ने भनिरहेका छन् । यो प्रचण्डको हरुवा गोरुको छेरुवा दाउँ मात्रै हो । अब फेरि प्रचण्डले बहुमत जुटाउने कुनै उपाय नै छैन । जानीबुझी नै उनी यो गर्दैछन् । यसका पछाडि पहिलो कारण उनको चरम सत्तालिप्सा । जुको टाँसिए जस्तै सकेसम्म सत्ता नछाड्ने । त्यसमा चिप्किरहने रहने । बाहिरिन परे अनेक खाले आरोप प्रत्यारोप लगाएर मात्र बाहिरिने । अहिले नै भनिसकिएको छ यो अस्वाभाविक र अप्राकृतिक षड्यन्त्र र यसको पर्दाफास गरिने ।
कांग्रेस–एमालेबीचको यो गठबन्धन कुन अर्थमा अस्वाभाविक र अप्राकृतिक छ ? हिजो कांग्रेस–एमाओवादीबीचको सत्ता गठबन्धन मात्रै होइन चुनावी गठबन्धन । कांग्रेसले माओवादीको हँसिया हथौडामा र माओवादीले कांग्रेसको रुख चुनावी चिन्हमा छाप लगाउने चाहिँ स्वाभाविक र प्राकृतिक गठजोड हुने तर कांग्रेस–एमालेबीच भने चुनावी नभई सत्तागठबन्धन मात्र गर्दा फेरि यो अस्वाभाविक र अप्राकृतिक हुने कस्तो अचम्मको तर्क छ यो ? ‘कांग्रेस–एमाले त स्वाभाविक रुपले २०४५÷२०४६ सालदेखि नै संसदीय र चुनावी हुँदै सत्ता पक्षीय र प्रतिपक्षीय दल बन्दै आएका दलहरु हुन् । संसदका सत्तापक्ष र प्रतिपक्ष भनेका एउटा सिक्का दुई पाटा जस्तै नङ मासुको सम्बन्ध भएजस्तै हो । 

बरु माओवादी त १० वर्षे माओवादी जनयुद्ध लडी आएको  आफ्नो पार्टीको मूल आधारभूत सिद्धान्त भनेको माक्र्सवाद–लेनिनवाद अझ मुख्य गरेर माओवाद नै हो भनिन्छ । तर यस्तो पार्टी एमाओवादी कांग्रेसको बुई चढी चुनावी एकता गर्ने नीति यो पनि तत्कालीन नभई दीर्घकालीन रणनीतिलाई कसरी स्वाभाविक र प्र्राकृतिक होला ? पटक–पटक प्रचण्ड र उनका दलका नेताहरुले कांग्रेस–माओवादीबीचको यो चुनावी एकता यो पाँच वर्षे अवधिको लागि मात्रै नभई अरु बढी कार्यकालसम्म रहिरहने भन्दै आएका थिए । तर जब कांग्रेसी महासमितिको भेलाले अब आइन्दा अरु कोहीसँग पनि चुनावी एकता र तालमेल नगरी एक्लै चुनावी प्रतिस्पर्धा गर्ने निर्णयका कारण प्रचण्ड एकाएक कांग्र्रेसी धु्रर्वबाट एमाले ध्रुर्वमा अर्थात् वल्लो घरको नरे पलो घरमा सरेको मात्र हुन् । तर अहिले प्रचण्ड न यता न उता उतानो परे । 

त्यसैले कुन स्वाभाविक र अस्वाभाविक अनि कुन प्राकृतिक र अप्राकृतिक भन्ने यो कुतर्क मात्र हो । वास्तवमा यो सामन्ती दलाल र नोकरशाही बुर्जुवा राज्य सत्ता यसमा के को नैतिकता र इमानदारिता ? जे गर्दा पनि हुन्छ ।  राजीनामा नदिई अरु  केही दिन अर्थात बाँकी तीस दिन रहनुको कारण आफ्नो व्यक्तिगत लेनदेन हिसाब किताब मिलाउनु पनि छ । यति छिटो यसरी सत्ता छोड्न पर्ला भन्ने प्रचण्डलाई लागेकै थिएन । सपनाजस्तै भएको छ । जसरी प्रचण्डले देउवालाई सपना जस्तै बनाएका थिए त्यस्तै सपना जस्तै अहिले ओलीले प्रचण्डलाई पारेका छन् । आजसम्म प्रचण्डले राज्यको दोहन त कति गरे कति गरे ? हिसाब किताब नै छैन । कति गर्ने सपना थियो ती सबै अहिले हावाले उठायो । प्रचण्ड तिरमिराएका छन् । तैपनि केही अधुरा र बाँकी लेनदेन बक्यौता, कमिशन, ठेक्कापट्टा, सरुवा–बढुवा साथै कृर्ते, जालसाझी, नीतिगत निर्णय आदि सच्याउन पर्ने वा लुकाउन र गायब पार्नु पर्ने यी सबैका लागि पनि प्रचण्ड अझँै अन्तिम समय पनि राजीनामा नदिई सत्तामा टाँसिरहनु पर्ने नै छ । अझ सम्भव भए त ओलीले जस्तै यो सदन नै भंग गराउनमा समेत प्रचण्ड पछि पर्ने थिएनन् । तर के गर्ने आफैले बनाएका राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल उनको फेबरमा नभएकाले त्यो सम्भव नहोला । हुन त यसरी सत्तामा सकेसम्म अन्तिम समयसम्म चिप्किरहने यो चाला अहिले प्रचण्डको मात्रै होइन । यसमा पहिलाका प्रधानमन्त्री केपी ओली अनि मनमोहन अधिकारी र गिरिजाप्रसाद कोइरालामा पनि देखिएकै हो । सारमा यो सामन्ती दलाल र नोकरशाही, बुर्जुवा राज्यसत्ताकै मूल चरित्र र विशेषता हो । जसको शक्ति उसको भक्ति ।

प्रचण्ड यसरी सत्ताबाट गलत्याइनुका पछाडिको मूल कारण त प्रचण्डकै छ जुन माथि भनिसकियो । जस्तो बिउ रोप्यो त्यस्तै फुल्छ, र फल्छ । प्रचण्डको यो षड्यन्त्र, जालझेल मुखले रामराम बगलीमा छुरा । जुन बिउ आजसम्म प्रचण्डले रोप्दै आएका थिए । आज त्यही बिउ अर्थात् त्यही शैली अहिले ओली देउवाले अपनाए त के बिगारे ? जस्तालाई जस्तै । यसमा अब प्रचण्डले आफ्नै कर्म र शैलीलाई आफँै धिक्कार्नुको  अर्काे विकल्प छैन । अझ अलिकति पनि राजनीतिक नैतिकता भए आफ्नै पार्टी नेतृत्वबाट पनि हट्नु नै राम्रो हुन्छ । तर उनमा अहिले अत्यन्त ठूलो पदीय महत्वकांक्षा, लोभ, लालच, प्रतिरोध र बदलाको राक्षसी भावना बढिसकेको छ । यसले उनलाई कि मार्ने र मर्नेसम्मको स्थितिमा पु¥याउने त होइन ? विचारणीय कुरा त यो छ ।
अर्काे एउटा उखान छ ‘चरितार्थ छहुञ्जेलको भाँडो नत्र ठाडो’ ठीक आज यो नियति प्रचण्डले भोग्ने स्थितिमा पुगेका छन् । विश्व साम्राराज्यवादी र विस्तारवादीहरुले आजसम्म उनलाई  ललाई फकाई धेरै उपयोग गरे । राष्ट्रघाती नागरिक विधेयक पारित गराए । देशका थुप्रै्र नदीनाला विदेशीलाई सुम्पिए ।

एमसीसी अमेरिकी परियोजना लागू गराए । तर चिनियाँ बीआरआइ परियोजनाप्रतिको उनको ढुलमूले नीतिले गर्दा अब उनीहरुका लागि प्रचण्ड ठाडो बनेर मिल्काइए । यस्तै नियति फेरि अब एमाले अध्यक्ष ओलीले पनि भोग्ने दिन आउँदैछ । अहिले नै बढी चुरीफुरी नगरे हुन्छ, ओलीले पनि । देश त साम्राज्यवादी, विस्तारवादीहरुको गुलामी बनिसकेको छ । अब यिनीहरुले यहाँ ढुक्कसित राज गर्दै विश्वयुद्धको अभ्यास गराइँदैछ । 

कांग्रेस–एमाले बीचको गठबन्धनका लागि बाहिर जे भनिए पनि खासमा कारण यही छ । देउवा–ओलीबीचको गोप्य भेटघाट र वार्तामा देउवा पत्नी आरजु देउवाको उपस्थितिले यही संकेत गर्दैैछ । हुनत कतिपयले यसलाई भुटानी शरणार्थी र गिरिबन्धु टि गार्डेन काण्डसँग पनि जोडी हेर्ने गरेका छन् । यो त फगत एउटा आन्तरिक कारण मात्रै हो । बाह्य कारण त माथि भने जस्तै छ । दुई तिहाई बहुमतको दण्डा देखाएर अड्डा अदालत र संवैधानिक निकाय सबलाई सके, आफ्नै फेबरमा राख्ने त्यो नभए मौन र निस्क्रिय पार्ने त्यसपछि संविधान संशोधनको हल्ला चलाएर जनतालाई केही राहत दिने खोजे जस्तो पनि गर्ने आखिर आवश्यक नै परे साम्राज्यवादी र विस्तारवादीहरुको हित अनुरुप जनमत संग्रह जस्तो पनि गराई देशलाई सदाका लागि गुलामी बनाउने ठूलो ग्राण्ड डिजाइन यहाँ हुँदैछ । यसैले अहिले सत्ताबाट के गयो र  को आयो भनी हाँस्ने र  रुने बेला छैन । जनताका लागि कागलाई बेल पाक्यो न हर्ष न विस्मात । बरु बुढी मरी भनेर होइन काल पल्कियो भन्नेतिर सबैको ध्यान जानु आवश्यक छ ।