बुटवल । लुम्बिनी प्रदेशमा २०८२ सालको धान रोपाइँ कार्य उल्लेखनीय रूपमा सम्पन्न हुँदै गएको छ । प्रदेशका १२ वटै जिल्लामा कुल ३ लाख २ हजार ९३९ हेक्टर जमिन धान रोपाईंका लागि उपयुक्त छ, जसमा साउन १६ गतेसम्म २ लाख ९० हजार ७ सय ७ हेक्टरमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ । जुन ९६ प्रतिशत हुन आउँछ ।
प्रदेशका अधिकांश जिल्लामा ९० प्रतिशतभन्दा बढी रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ भने केही जिल्लाहरू, विशेषगरी रोल्पा र बर्दियाले १०० प्रतिशत लक्ष्य पूरा गरेको कृषि विकास निर्देशनालय लुम्बिनी बुटवलका निमित्त प्रमुख रामप्रसाद पाण्डेले जानकारी दिए ।
कृषि विकास निर्देशनालय लुम्बिनी बुटवलले दिएको जानकारी अनुसार बर्दिया र रोल्पामा शतप्रतिशत रोपाइँ भएको छ । बर्दिया जिल्लामा ५० हजार १५० हेक्टर र रोल्पा जिल्लामा ४ हजार ५४७ हेक्टर रोपाइँ क्षेत्रमै पूरै रोपाइँ सम्पन्न भएको महानिर्देशक पाण्डेले जानकारी दिए । गुल्मीमा भने कुल ७ हजार ५३९ हेक्टर धान रोपाइँ क्षेत्रफलमध्ये ६ हजार ५४४ हेक्टरमा रोपाइँ भएको छ, जसले ८७ प्रतिशत प्रगति देखिएको हो ।
रुपन्देहीमा ६२ हजार ६२२ हेक्टर खेतीयोग्य जमिन रहेकोमा ६० हजार ५६७ हेक्टरमा धान रोपिन्छ र ५९ हजार ३५६ हेक्टरमा हालसम्म रोपिएको छ, जसले ९८ प्रतिशत रोपाइँ सम्पन्न भएको देखाउँछ ।
नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) मा कुल ४० हजार ६३९ हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमध्ये २० हजार ४६० हेक्टरमा धान खेती हुने क्षेत्र रहेको छ, जसमा २० हजार ७० हेक्टरमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ । यो ९८ प्रतिशत प्रगति हो ।
कपिलवस्तु जिल्लामा धान रोपाइँ हुने क्षेत्रफल ६५ हजार ८७१ हेक्टर रहेकोमा ६२ हजार ९०७ हेक्टरमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ, जुन ९६ प्रतिशत हो । पाल्पामा ८ हजार २१० हेक्टर रोपाईं क्षेत्रफलमध्ये ७ हजार ९१७ हेक्टरमा रोपाईं सम्पन्न भएको छ, जुन ९४ प्रतिशत हो ।
अर्घाखाँचीमा ६ हजार ७६० हेक्टर क्षेत्रफलमा रोपाइँ हुने क्षेत्रमध्ये ६ हजार ६२५ हेक्टरमा रोपाइँ सकिएको छ जुन ९८ प्रतिशत हो । दाङमा ३७ हजार २२५ हेक्टरमध्ये ३३ हजार ५०३ हेक्टरमा रोपाइँ सकिएको छ, जुन ९० प्रतिशत हो । बाँकेमा ३४ हजार ७११ हेक्टरमध्ये ३२ हजार ५४२ हेक्टरमा रोपाइँ सकिएको छ । जुन ९४ प्रतिशत हो ।
प्यूठानमा ६ हजार ५२५ हेक्टर क्षेत्रफलमा धान रोपिँदा ६ हजार ३९५ हेक्टरमा रोपाइँ सम्पन्न भएको छ । जुन ९८ प्रतिशत हो । रुकुम (पूर्व) मा भने ३५४ हेक्टरमध्ये ३५२ हेक्टरमा रोपाईं सम्पन्न भएको छ, जुन ९९.५ प्रतिशत हो ।
कृषकहरू उत्साहित
लुम्बिनी प्रदेशमा यो वर्षको धान रोपाइँ अपेक्षाकृत राम्ररी सम्पन्न भएपछि कृषकहरू उत्साहित भएका छन् । समयमै वर्षा, सिँचाइको सहजता, मल–बिउको उपलब्धता र सरकारी सहजीकरणले गर्दा यस वर्षको खेतीप्रति किसानहरूमा ठूलो आशा पलाएको छ ।
रुपन्देहीको सैनामैना नगरपालिका–५ का कृषक मोतीलाल चौधरी यस वर्ष सन्तुष्ट देखिन्छन् । उनले भने–“अघिल्ला वर्षजस्तो हैरान भइएन, पानी पनि राम्रै समयमा प¥यो, सिँचाइ पनि आयो । पहिले खेत सुक्खा हुन्थ्यो, बिउ राख्नै नसकिने । अहिले सिँचाइ आयोजना चलिरहेको छ, मोटरको भर नपर्ने भयो । खेतमा हरियाली देख्दा आत्मा नै शान्त हुन्छ । यदि असिना वा रोग नलागे, यसपालि राम्रो धान निकालिन्छ भन्ने आशा छ ।”
कपिलवस्तुको विजयनगर गाउँपालिका–२ की कृषक सीता थारुका अनुसार, रोपाइँ सजिलो हुनुमा सरकारी तालिम र मल–बिउको सहजताले ठूलो भूमिका खेलेको छ । “हामीजस्ता साना किसानका लागि हरेक वर्षको धान नै जिन्दगी हो । पालिकाले तालिम दियो, मल–बिउमा राहत मिल्यो । मैले १० कट्ठामा ‘राधा–४’ राखेकी छु, अहिले राम्रो उम्रिएको छ । महिलालाई प्रविधिमा पहुँच मिल्यो भने अझ राम्रो हुन्थ्यो ।”–उनले भनिन् ।
युवा कृषकको हैसियतले बर्दिया बाँसगढी नगरपालिका–४ का कृष्ण पौडेलले यस वर्षको खेतीमा अत्याधुनिक प्रविधि प्रयोग गरेका छन् । उनी भन्छन्–“यसपालि ड्रोनमार्फत् मल छरिएको छ, बिउको उपचारसमेत गरियो । उत्पादन राम्रो भए कृषि व्यवसायमै पूर्ण समय दिने सोंचमा छु । अब कृषि घाटाको होइन, सम्भावनाको क्षेत्र हो ।”
दाङको बबई गाउँपालिकाका कृषक चन्द्रबहादुर विकले भने यान्त्रिकीकरणले खेती सहज बनेको अनुभव सुनाए । “पहिले गोरु र हल, अहिले ट्र्याक्टर, थ्रेसर र प्लान्टर चलाउने अवस्था आएको छ । यस वर्ष पानी मिल्यो, पालिकाबाट बिउ पाइयो । अब त गाउँका युवाहरू पनि वैदेशिक रोजगारी छाडेर खेतीमा फर्किन थालेका छन्,” उनले भने – “पहिले महिला खेतमा पस्न हुन्न भन्ने चलन थियो, तर अहिले म नेतृत्व गरेर सहकारीमार्फत् २ बिघा जमिनमा रोपाइँ गराएको छु ।”
उत्पादकत्व प्रतिहेक्टर ४ टन पुग्ने अपेक्षा
कृषि मन्त्रालयका अनुसार, लुम्बिनी प्रदेशमा अघिल्लो वर्ष करिब ११ लाख मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । यस वर्ष समयमै रोपाइँ सम्पन्न भएकाले उत्पादनमा सामान्य वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ । यदि मौसम अनुकूल रह्यो भने प्रति हेक्टर उत्पादकत्व ३.५ देखि ४ टन पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।
