भैरहवा 
शनिबार काठमाडौंस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा प्राविधिक समस्या आएपछि काडमाडांै आउन लागेको कतार एयरवेजको विमान साँझ घण्टौ आकाशमै चक्कर लगायो । दर्जनौ पटक आकाशमै चक्कर लगाएको विमान अन्तत बंगालदेशको ढाकामा डाइभर्ट भयो । 

फ्लाई दुबईको जहाज भारतको लखनउ र कोरियन एयरको जहाज दिल्ली डाइभर्ट भयो । यस्तै दिल्लीबाट काडमाडौंको लागि उडान भरेको नेपाल वायुसेवा निगमको जहाज पनि केही बेर आकाशमै होल्ड हुन पुग्यो । 

करिब साढे ४ घण्टा विमानस्थलको एयरफिल्ड लाइटनिङ सिस्टम बिग्रिदा रातीको आन्तरिक उडान पनि प्रभावित भयो । 
नेपालमा नामको लागि ३ वटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भए पनि एक विमानस्थलमा समस्या आउँदा विकल्पको रुपमा भैरहवा र पोखराको विमानस्थललाई प्रयोग नगरेपछि सबैको चासो बढेको छ । 

शनिबार बिहानैदेखि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको रनवेको बत्ती (एयरफिल्ड लाइटनिङ सिस्टम) बिग्रिएपछि दिउँसोको उडान निययमित भए पनि रातीको उडान अवरुद्ध भएको थियो । तर अवरुद्धको समयमा अन्यत्र विमानहरु डाइभर्ट गर्नुपर्नेमा केही विमान आकाशमै घुमिरहे भने केही अन्यत्र डाइभर्ट भए । विमानस्थल बन्द हुँदा भैरहवा र पोखरा डाइभर्ट गर्न सकिने वैकल्पिक व्यवस्था पनि नगरी आकाशमै होल्ड गरियो र केही अन्यत्र डाइभर्ट हुनुको कारण यहाँ ती एयरलाइन्सको प्राविधिक र सेवा नहुुनु हो । चालकदलले आकस्मिक अवस्थामा नजिकको सूचीकृत पाए विमानस्थललाई विकल्पको रुपमा रोज्ने गरेका छन् । 

दुई वैकल्पिक अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदासमेत पाइलटले उडान भर्नुअघि नै जहाज अवतरण गर्ने वैकल्पिक विमानस्थल खुलाउनु पर्छ । एयरलाइन्सले उडान अगाडि विकल्पमा नराख्दा ती विमानहरु नेपालका अन्य विमानस्थलमा अवतरण नगरेका हुन् । नेपालमा हवाई इन्धन पनि महँगो हुने भएकाले जहाज अन्यत्र डाइभर्ट हुने गरेका छन् ।

 
गौतमबुद्ध विमानस्थलका प्रवक्ता श्यामकिशोर शाहले एयरलाइन्सले जुन सेक्टरमा उडान गर्छ, त्यता प्राविधिक टोली र कर्मचारीहरु राख्ने वा समझदारी गरेको हुन्छ । जहाज अवतरण गर्दा प्राविधिक र यात्रुलाई अन्य कठिनाइ नहोस् भन्ने सुनिश्चतता भएपछि मात्रै वैकल्पिक रुपमा जहाजहरु आउने गर्छन् । तर भैरहवा र पोखरा विमानस्थलमा सबै मापदण्डहरु पूरा भए पनि एयरलाइन्सका प्राविधिकहरु सुनिश्चत नभएको र यहाँ उनीहरुको सम्बन्ध विस्तार नभएकोले पनि डाइभर्ट विमानहरु नआएको बताए । 

ठूला जहाजलाई धेरै समयको उडान गर्दा सहज र कम खर्चिलो हुने भएकोले पनि नजिकको विमानस्थललाई विकल्पको रुपमा नरोजेको उनले जनाए । भैरहवा थाइ एयर एसियाको उडान अहिले भइरहेको छ, यहाँ ग्राउण्ड हेण्डलिङको लागि पर्याप्त टिम छ, तर इञ्जिनियरिङ टिम मर्मत सम्भारका लागि उपलब्ध नभएकोले पनि नआएका  प्रवक्ता शाहले जनाए । 

जहाँ धेरै उडान हँुदैन त्यहाँ विमान कम्पनीले लगानी गर्दैनन्, काठमाडौंमा विभिन्न कम्पनीको आफ्नै मर्मत सम्भार टोली छ र केहीले अरुसँग सम्झौता गरेकोले वायु सेवाहरुको प्राविधक काम समाधान गरिरहेको भएता पनि यहाँ त्यस्तो छैन । डाइभर्ट भएर बाहिर जानु भनेको यहाँभन्दा बढी सेवा सुविधा रहेकोले बाध्य भएर जान्छन् । इन्धन शुल्कले पनि कतिपय विमानहरु बाहिर जाने गरेकोले यो विमानस्थललाई विकल्पको रुपमा प्रयोग नगरेको प्रवक्ता शाहले बताए । 

भैरहवाको हकमा एयर चाइनाले २–३ पटक डाइभर्ट गरेको छ । काठमाडांैबाट सवा एक घण्टामा ढाका, एक घण्टामा लखनउ पुगिन्छ, तर भैरहवा र पोखरा २० मिनेटमै जाँदा विमानमा असर पर्ने गर्छ । इन्धनको हकमा पनि भारतमा यहाँभन्दा १ सय ५६ डलर र ढाकामा करिब २ डलर प्रति किलोलिटरले सस्तो भएकोले पनि नेपालभन्दा बाहिर रोज्ने गरेका छन् । 

त्रिभुवन विमानस्थलमा रनवेको बत्तीमा देखिएको समस्याका कारण इतिहासमा नै पहिलोपल्ट उडान अवरुद्ध भएको हो । पूर्णरूपमा सञ्चालनमा रहेको मुलुकको पहिलो त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बन्द हुँदा आन्तरिक तथा बाह्य उडानसँगै हजारौं यात्रुहरू अलपत्र परेका थिए । विमानस्थल बन्द हुँदा भारत, बंगलादेशलगायत देशहरूमा डाइभर्ट भएका अन्तर्राष्ट्रिय उडान पुनः काठमाडौं विमानस्थल फर्किएका छन् ।

हाल मुलुकभित्र तीन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदा समेत दुई विमानस्थललाई विकल्पको रुपमा प्रयोग नगरी देखाउनका लागि मात्रै बनाएको जस्तो अनुभूत भएको सिद्धार्थ उद्योग वाणिज्य संघका निवर्तमान अध्यक्ष ठाकुरकुमार श्रेष्ठले बताए । सरकारले सम्बन्धी विमान कम्पनीहरुसँग कुरा गरेर वैकल्पिक रुपमा पनि प्रयोग गर्न मिल्नका लागि कुटनीतिक पहल गर्न जरुरी रहेको बताए । 
‘निजी क्षेत्रले के गर्नुपर्छ सहयोग गर्न तत्पर छौं, सरकारले अगुवाइ गरेर निरन्तर अन्तर्राष्ट्रिय उडानको लागि पहल गर्नु पर्ने तथा नेपाल एयरलाइन्स र हिमालयन एयरलाइन्सले समेत यहाँबाट सुचारु गरे आर्थिक चलायमान हुने  राज्यको लगानी विस्तारै उठ्ने छ ।’–उनले भने । 

भैरहवा र पोखरामा रहेका विमानस्थल काठमाडौँ विमानस्थलको विकल्प बन्न नसक्दा भैरहवा वा पोखरामा अवतरण नभई भारत र अन्यत्र डाइभर्ट भएका हुन् । काठमाडौँमा अवरोध यहीका अन्त्रत विमानस्थलमा रोक्न सक्नु पर्छ, जसका लागि विदेशी हवाई कम्पनीलाई सर्त अघि सार्नुपर्ने देखिन्छ ।

निजी क्षेत्र र सरकारको पहलमा भैरहवास्थित विमानस्थलमा नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्नका लागि वैदेशिक रोजगार व्यवसायीको उपस्थिति भैरहवामा विस्तार गर्नुपर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कमा पहुँच बढी भएको ट्राभल एजेन्सीहरु आउनु पर्ने जरुरी देखिन्छ ।