नेपालसँग ४० मेगावाट बिजुली किन्दै आएको बंगलादेशले थप २० मेगावाट किन्ने सहमति गर्नु सकारात्मक छ । नेपालमा उत्पादित बिजुलीको बजार खोजी भइरहेका बेला बंगलादेश निर्यातको ढोका खुलेपछि हाम्रो लागि खुशीको विषय हो । नेपालका ऊर्जा सह–सचिव सन्दीपकुमार देव र बंगलादेशका विद्युत्, ऊर्जा तथा खनिज मन्त्रालयका अतिरिक्त सचिव केएम अली रेजाको सह–अध्यक्षतामा बसेको संयुक्त कार्यदल बैठकले गरेको सिफारिसलाई सचिवस्तरीय छलफलबाट सहमति गरिएको छ ।
बंगलादेशलाई अहिले नेपालले ४० मेगावाट बिजुली बिक्री गरिरहेको छ । प्रतियुनिट ६.४० अमेरिकी सेन्टमा बिक्री भइरहेको बिजुली अहिलेको सम्झौता पनि सोही दरकै आधारमा थप २० मेगावाट बिजुली पनि बेच्ने सहमति भएको हो । थप २० मेगावाट बिजुलीका लागि नेपाल र बंगलादेशले आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी जुन १५ देखि खरिद–बिक्री हुनेछ । वर्षायाममा देशभित्र खपत भएर बच्ने बिजुलीलाई नेपालले भारत र बंगलादेशमा निर्यात गर्दै आएको छ । हिउँदयाममा आन्तरिक माग धान्न भारतबाट बिजुली किन्दै आएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (बीपीडीबी) र एनटीपीसी विद्युत् व्यापार निगम लिमिटेड भारत (एनभीभीएन) बिच १७ असोज २०८१ मा त्रिपक्षीय सम्झौता भएको थियो । बंगलादेशलाई हरेक वर्ष १५ जुनदेखि १५ नोभेम्बरसम्म बिजुली निर्यात गर्ने सम्झौता छ । यो सम्झौताले वर्षायाममा नेपालमा उत्पादित बिजुली खेर जाने छैन । आगामी दिनमा अरु बिक्रीको पनि ढोका खुलेको छ । नेपाल र भारतबिचको पहिलो अन्तरदेशीय ढल्केबर–मुजफ्फरपुर ४०० केभी प्रसारण लाइन र भारत–बंगलादेशबिचको बेहरामपुर भारत–भेडामारा बंगलादेश ४०० केभी प्रसारण लाइनमार्फत् नेपालको बिजुली बंगलादेश पुग्छ ।
चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि असोजसम्म १४ अर्ब १२ करोड रुपैयाँको बिजुली भारत र बंगलादेशमा निर्यात गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । तीन महिनामा प्राधिकरणले १ अर्ब ८४ करोड युनिट विद्युत् निर्यात गरेको हो । प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म करिब १ अर्ब ३४ करोड ४९ लाख रुपैयाँ बिहीबारको विनिमय दरअनुसारको बिजुली बंगलादेशलाई निर्यात भएको छ । बिजुली भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (आइएक्स)को ‘डे अहेड’ तथा ‘रियल टाइम मार्केट’ मा प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री हुँदै आएको छ । प्राधिकरणले मध्यकालीन विद्युत् सम्झौताबमोजिम भारतीय कम्पनी एनटीपीसी विद्युत् व्यापार निगम (एनभीभीएन) लाई पनि बिजुली बेच्ने गरेको छ ।
बिजुली भारत र बंगलादेशलाई मात्रै होइन्, नेपालले चीनलाई पनि बेच्ने ढोका खोल्नुपर्छ । नेपालले नेपाल–तिब्बत प्रसारण लाइन बनाउन सके तिब्बतमा बिजुली बेच्न सक्छ । चीनको लगानीमा निर्माण भएका आयोजनाको बिजुली भारतले नकिन्ने नीति बनाएकाले ती आयोजनाको बिजुली नेपालमै खपत गर्नुपर्नेछ, त्यसो हुन नसकेको अवस्थामा तिब्बत निर्यातको ढोका खोल्न ढिलाइ गर्न हुन्न । बंगलादेशमा अहिले भइरहेको निर्यातलाई बढाउन र यसको दिगोपनमा चनाखो भइ सहकार्य गर्न जति आवश्यक छ, भारतसँग उर्जा व्यापारमा सधैँ चनाखो भई अघि बढ्न सक्दा मात्रै नेपालले लाभ लिनसक्छ ।
