अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई सैन्य कारबाहीमार्फत् पक्राउ गर्नु निन्दनीय छ । शनिबार बिहानै राष्ट्रपति निवासबाट पक्राउ परेका उनलाई अहिले न्यूयोर्कको डिटेन्सन सेन्टरमा राखिएको अमेरिकी अधिकारीहरुले बताएका छन् ।
लामो समयदेखि मदुरोलाई सत्ता छाड्न दबाब दिँदै आएका ट्रम्प प्रशासनको यो कारबाहीको विश्वभर निन्दा भएको छ । अमेरिकी साम्राज्यवादकाविरुद्ध विश्वभर भएको निन्दा र विरोधले अमेरिकाविरुद्ध विश्वजनमत बलियो बन्दै गरेको देखिन्छ । एउटा सार्वभौम राष्ट्रको प्रमुखलाई मध्यरात पक्राउ गरी आफ्नो देश पु¥याएर थुनामा राख्ने निर्णय सभ्य समाजका लागि अकल्पनीय कदम हो । मदुरोले लागूऔषध तस्करीमा संलग्न गिरोहहरूलाई सहयोग गरेको ट्रम्पको आरोप छ । इराकका तत्कालीन राष्ट्रपति सद्दाम हुसेनलाई पनि आणविक र रासायनिक हतियार राखेको आरोप लगाइएको थियो । सद्दाम हुसेनलाई नियन्त्रणमा लिएर फाँसी दिइयो, तर सद्दाममाथि अमेरिकाले लगाएको आरोप कहिल्यै पुष्टि हुन सकेन् । अमेरिकी स्वार्थ अनुकुल नचल्ने कुनै पनि सार्वभौम राष्ट्रको शासकविरुद्ध कदम चाल्ने रणनीतिले विश्व शान्तिमा धावा बोलेको छ । अमेरिकाले चाल्ने हरेक कदम ठिक हुने र अरुले चाल्ने कदम गलत हुने जुन भाष्य खडा गर्न खोजिएको छ, यो प्रवृत्तिले आक्रोश जन्माएको छ ।
अमेरिकी संविधानअनुसार युद्ध घोषणा गर्ने अधिकार कंग्रेससँग भए पनि राष्ट्रपति सेनाका सर्वोच्च कमान्डर हुन् । विगतमा राष्ट्रपतिको अधिकारअन्तर्गत सीमित सैन्य कारबाहीलाई राष्ट्रिय हित ठहर गरिएको छ । तर अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्को अनुमति वा आत्मरक्षाजस्ता सीमित अवस्थाबाहेक अन्य देशमाथि बल प्रयोग निषेध छ । लागूऔषध तस्करी यस्तो सशस्त्र द्वन्द्वको स्तरमा पर्दैन । अमेरिकाको यो कदम अन्तर्राष्ट्रिय कानुन विपरीत छ । संयुक्त राष्ट्र संघको भूमिकामाथि पनि प्रश्न उठेकोले राष्ट्र संघले तत्काल धारणा सार्वजनिक गर्नुपर्छ । संयुक्त राष्ट्र संघ ठूला राष्ट्रका यस्ता कदमप्रति प्रष्ट नहुने र त्यस्ता कदमविरुद्ध बढ्दो जनमतको सम्मान नगर्ने हो भने राष्ट्र संघको उपस्थितिमाथि पनि प्रश्न उठ्ने छ ।
मादुरो अमेरिकाले भनेझै गलत क्रियाकलापमा संलग्न भएको भए त्यसको फैसला गर्ने अधिकार केवल भेनेजुयलाका नागरिकलाई छ । भेनेजुयलाको सार्वभौमसत्तामाथि भएको यो नांगो हस्तक्षेपले अरु स्वतन्त्र साना र कमजोर राष्ट्रको सार्वभौमसत्ताको भविष्यमाथि पनि प्रश्न उठेको छ ।
भेनेजुयलामाथि भएको अमेरिकी हस्तक्षेपले नेपालले पनि पाठ सिक्नुपर्छ । भूराजनैतिक द्वन्द्वको जोखिममा परेको मुलुकलाई लयमा हिडाउन राजनैतिक दलको सहकार्य आवश्यक छ । राजनैतिक दल वैदेशिक मामलामा विभाजित हुने गरेकाले अरु कसैले फाइदा लिइरहेकोले विदेश मामिलामा विभाजित नहुने गरी अघि बढ्न सक्दा मुलुकले मूल्य चुकाउनु पर्दैन । नेपालको जेन–जी आन्दोलन र त्यसपछिको विध्वंशको पटाक्षेप हुन बाँकी नै छ । त्यसभित्रका खेलाडी को–को थिए भन्ने त्यो फरक पाटो हो, तर जुन विध्वंश भयो, त्यो केबल नवयुवाको आक्रोशको मात्रै परिणाम थिएन् । यो बुझाई भएका राजनैतिक दलबिच सहकार्य गरी मुलुकलाई लयमा हिडाउनु र सार्वभौमसत्ता जोगाइराख्नु अपरिहार्य छ ।
