रूरूक्षेत्र अर्थात् रिडीको धार्मिक र सांस्कृतिक महिमा अतुलनीय छ । हिन्दु संस्कृतिमा कालीगण्डकी नदीलाई निकै पवित्र मानिन्छ । रूरूक्षेत्रलाई पनि उत्तिकै पवित्र धामका रुपमा लिइन्छ । पवित्र कालीगण्डकी र रूरूक्षेत्रसहित यहाँको महत्वपूर्ण स्थल ऋषिकेश मन्दिर हो । जनश्रुतिअनुसार, सो¥हौं शताब्दीमा पाल्पाका राजा मणिमुकुन्द प्रथमले कुनै दिन सपनामा नारायणको मूर्ति कालीगण्डकीमा छिपेको छ निकाल्नु भन्ने जानकारी पाए । कार्तिक शुक्ल एकादशीका दिन कालीगण्डकीमा स्नान गर्न गए । स्नान गर्दै गर्दा उनले कालीगण्डकीको गर्भमा ऋषिकेश भगवानको मूर्ति फेला पारे । फेला पारेको मूर्ति राजाले अहिले मन्दिर भएको स्थानमा प्रतिस्थापन गरे । ऋषिकेश मन्दिरको इतिहास पाँच सय वर्ष पुरानो छ ।
पवित्रस्थल रूरूक्षेत्र कुनै बेला ख्याति निकै फैलिएको थियो । कालान्तरमा ओझेलमा पर्दै गयो । ओझेलमा परेको रूरूक्षेत्रमा योजनाबद्ध विकास गरी पुनर्उत्थान गर्न जरूरी छ । कुनै बेला भारतदेखि तिब्बतसम्म फैलिएको रूरूको वैभव फर्काउन लुम्बिनी प्रदेशका संस्थापक मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलको पालामा सुरु भएको रूरूक्षेत्र गुरुयोजना कार्यान्वयन सुस्त छ । त्यसबेला पोखरेलले रूरू क्षेत्रलाई महत्वपूर्ण धार्मिक पर्यटनको गन्तव्य बनाउन सकिन्छ भनेर सुरु गरेको रूरूक्षेत्र गुरुयोजना कार्यान्वयन गर्न त्यसपछिका सरकारले बेवास्ता गरेर रूरूक्षेत्रको महत्वलाई ओझेलमा पारेका छन् । ‘ड्रिम प्रोजेक्ट’ कार्यान्वयन गर्न चासो नजानु नेतृत्वको दृष्टिकोणको अभाव हो ।
कालीगण्डकी करिडोर निर्माण सम्पन्न हुन लागेको छ । कालीगण्डकी करिडोर निर्माणले मुक्तिनाथ र पोखरासँगको दुरी घटाएको छ । सिद्धबाब सुरुङमार्ग निर्माण हुँदै गरेको र यो सम्पन्न भएपछि अझ भारतीय पर्यटकको आवागमन बढ्ने निश्चित छ । रूरू क्षेत्र हुँदै मुक्तिनाथ जाने गरी आन्तरिक तथा बाहय पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिन्छ । रूरू गुरुयोजना कार्यान्वयन हुने बित्तिकै आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्य बन्ने निश्चित छ । र, गुमेको चमक फर्काउन सकिन्छ ।
कुनै बेला भारतबाट धेरै साधुसन्त र तिर्थालुहरु रूरू आए । श्री ३ जुद्ध शमसेर जबरा १३ वर्ष लामो राजकाज त्यागेर रिडी नजिकै अर्गलीमा आएर बसेका थिए । श्री ५ त्रिभुवनको निधनपछि अस्थि सेलाउन रिडी ल्याइएको थियो । अठार महापुराण मध्येको एक बराह महापुराणमा उल्लेख भएअनुसार गण्डकीमा जीवित छदा स्नान गर्ने र निधन भएपछि अस्थि सेलाउने काम निकै महत्वपूर्ण रहेको मानिन्छ । पुराणमा उल्लेख भएकाले पनि रिडीमा नुवाउने प्रचलन धेरै पहिलेदेखि चल्दै आएको छ । पछिल्लो समय शासकवर्गकोे प्राथमिकतामा नपर्दा रिडी ओझेल पर्दै गयो ।
रिडीका बारेमा जुन मान्यता स्थापित छन्, ती मान्यताका बारेमा प्रचार गरी धार्मिक पर्यटन प्रवर्धन गर्न सकिन्छ । सडक पूर्वाधार गुणस्तरीय बन्दै गएकाले आन्तरिक मात्रै नभई हजारौं भारतीय धार्मिक पर्यटक ल्याउन सकिन्छ । रिडीको पुनर्उत्थानले मुलुकको धार्मिक पर्यटन प्रवर्धनले फड्को मार्ने निश्चित छ ।
