अविश्रान्त सर्जक रामचन्द्र भट्टराईको ८४ वर्षको उमेरमा मंगलबार निधन भएको छ । भट्टराई पत्रकारिता, साहित्य र राजनीतिका त्रिवेणी हुन् । एउटा व्यक्तिको जीवन बहुआयामिक ढंगले बित्नु यो समाजको लागि महत्वपूर्ण योगदान हो । आफू सक्रिय रहेको जुन क्षेत्रमा पनि उत्तिकै अब्बल रहन सक्नु उनको अब्बल क्षमता हो । पाल्पाको भुवनपोखरीमा जन्मेर भैरहवा, काठमाडौं हुँदै बुटवलमा बसेर पत्रकारिता, साहित्य र राजनीतिमा सक्रिय भट्टराईको निधनले अपुरणीय क्षति भएको छ ।
विद्यार्थी जीवनदेखि वाम राजनीतिमा झुकाव राखेका उनी साहित्य र पत्रकारिता हुँदै राजनीतिमा पनि खारिंदै अघि बढे । राष्ट्रिय जनसाँस्कृतिक मञ्चमा मोदनाथ प्रश्रित अध्यक्ष हुँदा उनी महासचिव भई साँस्कृतिक आन्दोलनमा महत्वपूर्ण योगदान गरे । सुस्केरा मासिक हुँदै साहित्यिक पत्रकारिताबाट मुलधारको पत्रकारितामा उनको अब्बल भूमिका देखिन्छ । भैरहवाबाट प्रकाशित हुने दैनिक निर्णयको सम्पादकीय नेतृत्व सम्हाल्दा उनले लेखेका सम्पादकीय निकै चर्चित रहेको समकालीनहरू सम्झन्छन् । साहित्य, पत्रकारितामार्फत् राजनैतिक आन्दोलनमा महत्वपूर्ण योगदान गरे । त्यही योगदानको कदर गर्दै नेकपा एमालेले उनलाई राष्ट्रियसभा सदस्य बन्ने अवसर दियो । मुलुकको नीति निर्माण तहमा ६ वर्ष बसेर योगदान गरे । राजनीति, पत्रकारिता र साहित्यका त्रिवेणी भट्टराईको पहिचान मुलतः साहित्यले गरायो । उनका आधा दर्जन साहित्यिक कृतिहरू छन् ।
कविता लेख्ने कवि धेरै छन्, तर कवितालाई गाउन सक्ने कवि विरलै छन् । आफूले लेखेको कवितालाई गाएर कहिले उनले धेरैलाई रुवाए । कहिले हसाएँ । कहिले जुरुक्क पारे । उनको यही शैलीले उनलाई स्थापित ग¥यो । मुलतः राष्ट्र, राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र जनाधिकारको पक्षमा उनले कविता लेखे । ती कवितालाई आफनै शैलीमा गाए ।
कालापानी दुःखेको छ, ओखती गर्न बाँकी छ ।
यो धारा धाम माराको गुराँस फुल्न बाँकी छ ।।
यो कविताले उनलाई अब्बल राष्ट्रवादी कविका रूपमा मात्रै चिनाएन् । नयाँ पुस्तालाई राष्ट्रप्रतिको प्रेम गर्न झकझकाएको छ ।
मुलुकमा २०६२-०६३ को जनआन्दोलन भयो, त्यो आन्दोलनमा उनले सशक्त उपस्थिति जनाए । आन्दोलन सफल भयो उनले लेखे ।
कालो सर्प म¥यो किन्तु हरियो सर्प बाँकी छ ।।
उनले भनेझैं लोकतन्त्रमाथिको कालो बादल मडारिरहेको छ । लोकतन्त्र आयो तर लोकतन्त्र संस्थागत हुन कठिन भइरहेको छ ।
साहित्यकार ऋषिराम भुसालले भनेझैं संसार जिउँदाहरुको हो, जिउँदाले मरेकाको जीवनमा गरेको योगदानबाट सिक्नुपर्छ । साँच्चै स्वर्गीय भट्टराईको जीवनबाट धेरै सिक्न लायक विषय छन् । ती विषयलाई नयाँ पुस्तालाई बाँड्न सकौं । उहाँप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुनेछ । हार्दिक श्रद्धाञ्जली प्रिय जनकवि रामचन्द्र भट्टराई ।




