काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यबाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले जेष्ठ नागरिकको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण घरदैलोमै गर्न सुरु गरेको घोषणा गरेकी छिन् । महानगरपालिकाको कार्यबाहक प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेपछि एकपछि अर्को जनस्तरमा प्रभाव पार्ने सुधारको काम अघि बढाएकी उनले नागरिकले स्थानीय सरकारको अनुभूति पाएका छन् । महानगरपालिका मात्रै नभई अन्य पालिकाले सेवा प्रवाहको क्षेत्रमा नमूना काम गरेर नागरिकको मन जित्ने प्रयास गरिरहेका छन् ।
पाल्पाको रिब्दीकोट गाउँपालिकाले अकबरे खुर्सानी खेतीमा आकर्षण बढाउन नागरिकलाई अकबरे खुर्सानीको बिउ वितरण गरिरहेको छ । पालिकाले किसानलाई अकबरे खुर्सानी खेती गर्न आकर्षण गरेपछि अहिले यहाँ मनग्गे आम्दानी गर्ने बढेका छन् । गत वर्ष रिब्दीकोट गाउँपालिकाबाट ६ करोड रुपैयाँको अकबरे खुर्सानी निर्यात भएको थियो । पाल्पाको पूर्वखोला गाउँपालिकाले सबै निजी विद्यालय बन्द गरेर सरकारी विद्यालयमा समायोजन गरेर शिक्षामा आमुल सुधारको प्रयास गरेको छ । रूपन्देहीको गैंडहवा गाउँपालिकाले छोरी बचाउन बालिका बिमा कार्यक्रम ल्याएर कार्यान्वयन गरिरहेको छ । पालिकालाई शून्य होम डेलिभरी बनाउन अस्पतालसम्म पुग्न निःशुल्क एमबुलेन्स, सुत्केरी भएको ३५ दिनसम्म सुत्केरीलाई पौष्टिक आहारा वितरण जस्ता कार्यक्रम लागु गर्ने पालिका धेरै छन् । विशेषतः सामाजिक सुरक्षा, कृषि उत्पादन, पर्यटन प्रवद्र्धन र जेष्ठ नागरिकको सम्मानमा पालिकाले गरेका काम अब्बल देखिएका छन् ।
मुलुकमा संघीय शासन प्रणाली स्थापना भएपछि स्थानीय तहले गरेका कामले मुलुकमा संघीय शासन प्रणालीको अनुभूति दिएको छ । नागरिकले सरकारको अनुभूति गर्न पाएका छन् । सेवा प्रवाहमा अब्बल ठहरिएका छन् । मुलुकमा केही नभएको भाष्य खडा गरेर वितृष्णा जन्माउने एउटा तप्का भएपछि स्थानीय सरकारले गरेका कामले नागरिकमा आशा जगाएको छ । कुनै पनि कामको लागि सदरमुकाम नै पुग्नुपर्ने बाध्यता हटेको छ । अदालत र जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग सम्बन्धित काम बाहेक अरु काम पालिकाबाटै हुँदा नागरिकको खर्च बचेको छ । घण्टौं लाग्ने काम पालिकामा छिनभरमै हुँदा सरकारप्रति नागरिकको भरोसा र विश्वास बढेको छ ।
त्यसो त पालिकाले सुधार गर्नुपर्ने विषय धेरै छन् । अनुभवको अभावमा कतिपय कमजोरीले भएका आलोचनालाई सहजै ग्रहण गर्दै सुधार गर्नुपर्ने अपेक्षा छ । योजना निर्माण, बजेट विनियोजनमा प्राथमिकीकरण गर्न धेरै पालिका चुकेका छन् । पालिका गौरवका आयोजना अघि बढाएर थोरै बजेटबाट पनि प्रभाव पार्न सकिने काम गर्न सकिन्छ भन्ने मानक स्थापित गर्न धेरै पालिका चुकेका छन् । ठूला आयोजनाका लागि संघीय र प्रदेश सरकारको मुख ताकेर पालिकाको बजेट कनिका छरेझैं छर्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गर्न आवश्यक छ । अहिलेसम्मका कमजोरी सुधार गरी हरेक पालिकालाई उत्पादनको केन्द्र बनाउने गरी योजना निर्माण र बजेट विनियोजन गर्न सक्दा हाम्रा ग्रामीण बस्ती गुल्जार गर्न सकिन्छ । यो योजना कार्यान्वयनका लागि प्रदेश र संघीय सरकारको साथ आवश्यक छ । पालिका प्रदेश र संघ सरकार खोज्दै जानुको साटो प्रदेश र संघ स्थानीय सरकार खोज्दै तल झर्नुपर्ने अवस्था श्रृजनाका लागि पालिकाको नेतृत्व लाग्दा सम्भव छ । अहिले गरिरहेको सेवा प्रवाहको नमूना योग्यकामलाई निरन्तरता दिँदै अब उत्पादनमुखी अभियानमा लाग्दा स्थानीय तह अरुका लागि पनि अनुकरणीय हुनसक्छन् ।
