आसन्न निर्वाचनका प्रतिस्पर्धी उम्मेदवारबिच तुलना गरेर केही सञ्चारमाध्यमले फलानो उम्मेदवारको जित सुनिश्चित, फलानोले हार्दै भनेर समाचारहरु प्रकाशित गर्न थालेपछि यसबारे गम्भीर प्रश्न उब्जिएको छ । यस्तो कार्य निर्वाचन आयोगको आचारसंहिताको सरासर उल्लंघन हो । आइतबार मात्रै चितवन–३ मा ‘सोविता गौतमले जित्नेछिन् निर्वाचन, रेनु दाहाल दोस्रो’ भन्दै सेतोपार्टीले चुनाव विश्लेषण–१ श्रृंखलाका नाममा समाचार प्रकाशन गरेपछि यसबारे दलहरु, नागरिक समाज, बुद्धिजीवि र सचेत मतदाताले समेत गम्भीर चासो राखेका छन् । अधिकांशले यस्तो समाचार आचारसंहिताको गम्भीर उल्लंघन मात्र नभई कसलाई मत हाल्ने भन्ने निर्णय गरिनसकेका मतदातालाई प्रभावित गर्ने उद्देश्यले समाचार प्रकाशित गरेको आशंका समेत गरेका छन् ।
निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ४ को खण्ड (त) अनुसार उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता भएको मितिदेखि मतदान सम्पन्न नभएसम्म उम्मेदवार वा राजनीतिक दलको मतपरिणामको सम्बन्धमा मत सर्वेक्षण गर्न वा त्यस्तो सर्वेक्षणको परिणाम घोषणा गर्न वा प्रकाशन गर्न पाइदैन । यही कारण आफ्नो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाउँदै निर्वाचन आयोगले आवश्यक कारबाही गर्न प्रेस काउन्सिललाई सोमबार पत्राचार गरेको छ ।
चितवन क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्य पदका लागि नेकपाबाट उम्मेदवार रेनु दाहालले मतदातालाई प्रभावित पार्ने उद्देश्यले मत सर्वेक्षणको नाममा निर्वाचन आचारसंहिताविपरीत सामग्री प्रकाशित तथा प्रसारित गरिएकोप्रति गम्भीर आपत्ति जनाएकी छन् । चितवन–३ को सेतोपाटी ओपिनियन पोल गम्भीर षड्यन्त्रमूलक र योजनाबद्ध रहेको उनको मात्र नभई अन्य दलहरुको पनि धारणा रहेको छ । मतदान गर्न दुई हप्ता बढी समय हुँदा कहाँ कसले जित्छ र कसले हार्छ भन्ने कुरा पहिले नै निश्चित गर्न सकिंदैन ।
चुनावी विज्ञानको विश्वव्यापी मान्यताअनुसार निर्वाचनभन्दा १५ दिन अगाडिसम्म न्यूनतम ४० प्रतिशत मतदाता अनिर्णित हुन्छन् । यद्यपी कतिपय अवस्थामा स्वतन्त्र अनुसन्धानकर्ताको रोहवरमा वैज्ञानिक विधिबाट सर्वेक्षण गरी नतिजा सार्वजनिक गर्न सकिन्छ । तर सेतोपाटीमा ५० प्रतिशत अनिर्णित मतदातालाई प्रभाव पार्न ९ सय जनामा मत सर्वेक्षण गरिएको भन्दै नियोजित समाचार सार्वजनिक गरिएको आशंका सम्बन्धित पक्षले गरेका छन् । यो विषयले समग्र सञ्चारमाध्यममाथिको विश्वसनियतामा प्रश्न उठ्न सक्छ ।
सञ्चारकर्मीलाई सुनेका सबै कुरा लेख्ने छुट हुँदैन । वास्तवमा चुनावको सन्निकट किटानीका साथ फेक तथ्यांक प्रयोग गरेर फलानोले निश्चित जित्छ भन्नु अपराध हो । यस्तो काम एउटा मिडिया र मिडियाकर्मीले गर्न सक्दैन, गर्नुहुँदैन । कुनै मिडियाले ‘यसले जित्छ’ भनेर लेख्नु गलत हो, अर्कोले हार्छ भनेर लेख्नु पनि गलत हो ।
लोकतान्त्रिक मूल्य र मर्यादाको सम्मान गर्दै निष्पक्ष र स्वच्छ निर्वाचन सुनिश्चित गर्न सबैको साथ र सहयोग जरुरी हुन्छ । लोकतन्त्रको सबैभन्दा बलियो आधार नागरिकको मत हो । नागरिकले आफैँ विवेक प्रयोग गरेर मत हाल्न सक्छन् । तसर्थ मतदाताको मतलाई प्रभावित पार्ने गरी आचारसंहिता उल्लंघन गरेर समाचार प्रकाशन प्रशारण गर्न रोक्नुपर्छ । यस्तो प्रवृत्तिले लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाउँछ र अयोग्य, अवसरवादी तथा भिजनविहीन नेतृत्वलाई सत्तामा पुग्ने बाटो खोलिदिन्छ । जतिसुकै चुनौती आए पनि पत्रकारिता र पत्रकार हल्लाको पछि नलागि सन्तुलित, जिम्मेवार र जवाफदेही पत्रकारितामा अडिग रहनुपर्छ ।
