गुल्मी
राइफलम्यान कर्णबहादुर राना गुल्मी  फोक्सिङ  गाउँका  बासिन्दा थिए  । 
उनी  तत्कालीन बृटिश  गोर्खा    सेनाका  सदस्य थिए । सन् १९१८ अप्रिल १० मा पालेस्टाइनमा भएको आक्रमणका क्रममा उनले असाधारण साहस प्रदर्शन गरे ।

उनको टुकडीले जर्मन सेनाको कडा प्रतिरोध सामना गरिरहेको बेला उनी अगाडि बढ्दै शत्रुको मेसिनगन पोस्ट नजिक पुगे । उनले एक्लैले आक्रमण गरी ती बन्दुकहरू निष्क्रिय बनाए र आफ्ना सहकर्मीहरूलाई अगाडि बढ्न बाटो खोले । त्यसक्रममा उनी गम्भीर रूपमा घाइते भए पनि उनले आफ्नो कर्तव्यबाट पछि हटेनन् ।

उनको अदम्य साहस, कर्तव्यनिष्ठा र बलिदानको कदर गर्दै उनलाई Victoria Cross प्रदान गरियो, जुन बेलायती सेनाको सबैभन्दा उच्च वीरता पदक हो । यो पदक उनले सन् १९१९ मा प्ष्लन न्भयचनभ ख् बाट प्राप्त गरेका थिए ।
राइफलम्यान कर्णबहादुर रानाको २५ जुलाई १९७३ मा नेपालमै निधन भएको थियो ।

जसको  शालिक  बुधबार मात्रै भार्सेका नरबहादुर बुढाथोकीको अगुवाइमा निर्माण गरी भारतीय सेनाका कर्णेल एसएस  सिंहलगायतका  अधिकारीहरुले  अनावरण  गरेका  छन्  ।    

गुल्मीको माटोले जन्माएको एउटा साधारण छोरा, तर असाधारण साहसले संसारलाई चिनाएको नाम—कर्णबहादुर राना । आज जब उनको कथा सम्झिन्छौँ, मनमा गर्व मात्र होइन, आँखामा हल्का आँसु पनि झर्छ ।

गोलीको वर्षा भइरहेको त्यो रणभूमि... जहाँ एकछिन ढिलो हुनु नै मृत्यु निम्त्याउनु थियो । तर त्यहीँ बिचमा उभिएका थिए, कर्णबहादुर । आफ्नो ज्यानको कुनै परवाह नगरी, केवल कर्तव्य र साथीहरूको सुरक्षालाई अगाडि राख्दै । जब उनका सहकर्मीहरू एक–एक गरी ढल्दै गए, तब पनि उनको साहस डगमगाएन । बरु झन् बलियो बन्यो ।

नम्बर १ गनर मारिएपछि, अरू कसैले अघि बढ्न नसकेको अवस्थामा उनले त्यो जिम्मेवारी आफ्नै काँधमा लिए । त्यो क्षण कुनै आदेशको होइन, आत्माबाट आएको निर्णय थियो ।

उनले समातेको त्यो लुइस गन केवल एउटा हतियार थिएन, त्यो थियो आशा–आफ्ना साथीहरूलाई जोगाउने, दुश्मनलाई रोक्ने र कर्तव्य निभाउने अठोट । चारैतिरबाट आएको गोली र बमकाबिच उनले निडर भएर अगाडि बढ्दा, मानौँ मृत्यु नै केही क्षणका लागि रोकिएको थियो ।

गन बिग्रियो, परिस्थिति झन् कठिन बन्यो, तर उनी रोकिएनन् । फेरि मर्मत गरे, फेरि उठे, फेरि लडे । त्यो केवल युद्ध थिएन, त्यो थियो आत्मबलको चरम परीक्षा । अन्ततः उनका ती साहसी कदमहरूले दुश्मनलाई पछि हट्न बाध्य बनायो र आफ्ना साथीहरू सुरक्षित फर्कन सके ।

यस्तो कथा केवल इतिहासका पानामा सीमित हुँदैन, यो त हरेक नेपालीको मुटुमा बस्ने गर्व हो । त्यसैले उनलाई प्रदान गरिएको Victoria Cross केवल एउटा पदक होइन, त्यो उनको बलिदान र साहसको अमिट चिन्ह हो ।

आज हामी शान्त वातावरणमा बसेर जीवन बिताइरहेका छौँ, तर त्यो शान्तिको पछाडि यस्तै वीरहरूको पसिना, रगत र बलिदान लुकेको छ ।

कर्णबहादुर राना केवल एउटा नाम होइन्, उनी साहसको प्रतीक हुन्, कर्तव्यको परिभाषा हुन् र हरेक नेपालीका लागि प्रेरणाको ज्योति हुन् ।