कुनै बेला मुलुकलाई पूर्व–पश्चिम जोड्ने महेन्द्र राजमार्ग मात्रै एउटा राजमार्ग थियो । चुरेको फेदैफेद पूर्व–पश्चिम जोड्ने यो सडक नआई पूर्व–पश्चिम यात्रा सम्भव थिएन् । हिमाली र पहाडी क्षेत्रका बासिन्दाका लागि तराई नझरी सुखै थिएन् । अब मध्यपहाडी पुष्पलाल राजमार्ग निर्माण भएपछि पहाडी क्षेत्रका बासिन्दाका दिन फिरेका छन् । पूर्व–पश्चिम यात्रा सहज मात्रै होइन्, यो राजमार्गले धेरै सम्भावना ल्याएको छ ।
सडकले धेरै सम्भावना लिएर आउँछ । अहिले कतिपयले प्रश्न गरेको सुनिन्छ, के सडक मात्रै विकास हो ? यो प्रश्न आफैँमा अल्पज्ञानको प्रश्न हो । राष्ट्रिय राजमार्ग आवश्यकता र औचित्यका आधारमा निर्माण अघि बढ्छन् । ती निर्माणसगैं स्थानीय बासिन्दाको दैनिकी बदलिन्छ । सडकसँगै शहरीकरणको सुरुवात हुन्छ । गाउँको कृषि उत्पादनले बजार पाउँछ । स्वास्थ्य र शिक्षामा पनि सुधार आउँछ । पहाडबाट तराई बसाईसराइले पहाड रित्तिन थालेको छ । रित्तिंदो पहाडलाई गुल्जार बनाउन पूर्वाधार निर्माणलाई प्राथमिकता अपरिहार्य छ । सडक पूर्वाधार पहाडलाई गुल्जार बनाउने पहिलो शर्त हो । मध्यपहाडी पुष्पलाल राजमार्गको निर्माणले मध्यपहाडलाई गुल्जार बनाउन सक्ने आधार खडा भएको छ । रूकुमपूर्वको एउटा सहकारीले गत वर्ष ६ करोड रुपैयाँको कृषि उत्पादन बजार पठाएको छ ।
एउटा सहकारी संस्थाले गरेको यो कारोबार एउटा आशा लाग्दो खबर हो । मध्यपहाडी राजमार्ग बनेपछि रूकुम, बागलुङ, डोल्पालगायत विभिन्न जिल्लामा पर्यटन प्रवद्र्धन भएको छ । प्रकृति र संस्कृतिमा रम्न चाहनेका लागि यी ठाउँ निकै महत्वपूर्ण छन् । बाग्लुङको ढोरपाटन घुम्न जाने पर्यटक अहिले बढेका छन् । सहज यातायातको पहुँच पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि महत्वपूर्ण खुड्किलो रहेछ । मध्यपहाडी राजमार्गकै कारण रूकुम हुँदै डोल्पा जाने पर्यटक बढेका छन् । रूकुम पूर्वको तकसेरा, मैकोटलगायतका दर्जन ठाउँमा पर्यटकीय गतिविधि बढ्दा ग्रामीण अर्थतन्त्र चलायमान भएको छ । अझै योजनाबद्ध पर्यटन प्रवद्र्धनको योजना कार्यान्वयन हुन सक्दा मध्यपहाडी पुष्पलाल राजमार्ग आसपासको क्षेत्रले धेरै लाभ पाउन सक्छ ।
नेपालको पूर्व पाँचथरको चिवाभञ्याङदेखि मध्यपहाडका २६ जिल्लालाई जोड्दै सुदूरपश्चिम बैतडीको झुलाघाट पुगेर यो मार्ग टुंगिन्छ । यो राजमार्गको कुल लम्बाई १ हजार ८ सय ७९ किमि छ । बाग्लुङको बुर्तिबाङदेखि पश्चिम लागेपछि रूकुमपूर्वको पातीहाल्नेदेखि पञ्चासेसम्मको १३ किमि बाहेक अन्यत्र पक्की छ । जाजरकोट खण्डको २० किमि पक्की हुँदैछ । पातीहाल्ने—पञ्चासे खण्ड पक्की हुने हो भने बुतिबाङदेखि पश्चिमको खण्डमा सहज आवागमन हुनेछ । यसले यो क्षेत्रको पर्यटन प्रवद्र्धन र कृषिको व्यवसायिक विकासमा टेवा पुग्नेछ ।
अब राजमार्ग आसपासका किसानलाई व्यवसायिक उत्पादनमा अग्रसर गराएर बजारसँग जोड्ने काम सरकारको हो । पर्यटन प्रवद्र्धन र कृषि उत्पादन तथा बजारीकरणका लागि तहगत सरकारले मिलेर काम गर्न सक्छन् । मध्यपहाड गुल्जार बन्दा धेरै संभावना अघि देखिन्छन् । तीब्र ढंगले भइरहेको बसाईसराइ रोकिने नै छ, वैदेशिक रोजगारीमा गएका युवा पहाड फर्केर पर्यटन र कृषि उद्यममा लाग्ने बाटो खुल्नेछ ।
