भैरहवा
नेपालभन्दा सीमावर्ती भारतीय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य सस्तो भएपछि रुपन्देही आसपासका नेपाली सवारीसाधन भारतमा इन्धन भर्न जान थालेका छन् ।
पेट्रोलियम पदार्थ डिजेल पेट्रोलमा धेरै अन्तर हुन थालेपछि नेपाली सवारीसाधनहरु भारततर्फ जाँदा नेपालका पेट्रोल पम्पको व्यवसाय घटेको छ । सुनौली नौतनवा आसपासका आधा दर्जन बढी पेट्रोल पम्पमा तेलको खपत बढेपछि उनीहरुले पनि मौकाको फाइदा उठाउँदै नेपालीलाई पम्पमा तेल दिन अनाकानी गरी कालोबजारीमार्फत् कारोबार गर्न सुरु गरेका छन् । कति पय पम्पले नेपाली गाडीमा तेल नहाल्ने बताइरहँदा पहुँचको आधारमा तेलहरु भर्ने गरेका छन् । केहीले बढी पैसा लिएर र केहीले थोरै मात्रामा तेल दिइरहेको गुनासो गरेका छन् । नेपाली पैसा दिँदा बढी पैसा लिने, तेल पनि कम दिइरहेको एक नेपालीले बताए ।
सीमापारि मूल्य सस्तो भएपछि इन्धन भर्न ढुवानी तथा साना सवारीसाधन उतै जाने गरेका छन् । औद्योगिक घरानाका गाडीहरू समेत इन्धन भर्न सीमा पारि जाने गरेको छ, यसले अर्थतन्त्रमा असर गर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ । उता सस्तो भएपछि पेट्रोलियम पदार्थको भन्सार छलेर खुला सिमानाबाट अवैध आयात हुन थालेको र सिमावर्ती जिल्लाका पम्पहरुको व्यवसाय घटेको नेपाल पेट्रोलियम डिलर व्यवसायीले सुनाए ।
सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेको मूल्य अन्तरका कारण व्यवसाय कम हुन थालेकोले यहाँका पम्पहरूको बिक्री ठप्प जस्तै भएको पश्चिमाञ्चल पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष हिमाल गैरेले बताए । पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यअन्तरले कारोबार खुम्चिँदै जान थालेको छ । पहिलेको तुलनामा धेरै करोबार घटेको उनले जनाए ।
गैरेका अनुसार आयल निगम अहिले ठुलो घाटामा छ । निगमले नै इन्धन कम खपत गरिदिन अपील गरिरहेको अवस्थामा, नेपाली उपभोक्ताले भारतमा गएर तेल भर्दा निगमको घाटा कम हुने र निगम जोगिने उनले तर्क गरे ।
इन्धनको मूल्य बढे पनि व्यवसायीको कमिसन नबढेकाले सस्तो र महँगोमा तेल बिक्दा पनि आफूहरूलाई खासै फरक नपर्ने उनले बताए । बरु आयल निगम बचे मात्रै आफ्नो व्यवसाय पनि पछि जोगिने उनको भनाइ छ । समग्रमा उपभोक्ता आफैँ सीमापारि गएर तेल भर्नुलाई व्यवसायीले स्वाभाविक मानेका छन्, तर त्यहाँबाट तेल ल्याएर नेपालमा अवैध रूपमा तस्करी गरेर बेच्न नहुनेमा उनले जोड दिए । नेपालमा तेल उत्पादन नहुने र पैसा जसरी पनि विदेश नै जाने हुँदा, कम्तीमा उपभोक्ताले सस्तोमा तेल पाउनुलाई उनले सकारात्मक रूपमा लिनुपर्ने बताए ।
यतिबेला भारतीय पम्पहरुमाभन्दा नेपालमा पेट्रोल, डिजेलमा प्रति लिटर ६३ रुपैयाँ मूल्य बढी छ । सीमावर्ती भारतमा पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर १ सय ५३ नेपाली रुपैयाँ र डिजेल १ सय ४० रुपैयाँ छ । नेपालका पम्पमा भने पेट्रोल प्रतिलिटर २ सय १७ र डिजेल २ सय ४ रुपैयाँ छ । मूल्यमा भएको फरकले तराईका क्षेत्रका सडक किनारामा मिनरल वाटरको बोतलमा पेट्रोल र ग्यालेनमा डिजेल बिक्रीका लागि राख्ने गरिएका छन् । अहिले नेपाली ट्रक, निजी जीप कार, मोटरसाइकल भारतीय पम्पमा पुगेर फर्किने गरेका छन् ।
भलबारी डिपोका प्रबन्धक सुरेन्द्र विस्टले हालसम्म नेपाल आयल निगमको औसत बिक्री मा खासै गिरावट नदेखिएकोे बताए । यद्यपि, अर्को हप्ताको तथ्याङ्क आएपछि मात्र वास्तविक प्रभाव थाहा हुने उनको भनाइ छ । इन्धनको आपूर्ति प्रणालीको हकमा निरन्तर भइरहेको छ, आपूर्तिमा कुनै समस्या छैन अमलेखगञ्ज र भारतबाट नियमित रूपमा तेल आइरहेको छ र नेपालमा पर्याप्त मौज्दात रहेको उनले जनाए ।
भारतीय पेट्रोल पम्पहरूले नेपाली गाडीहरूलाई तेल दिँदा कतै कोटा प्रणाली लगाएका छन् भने कतै बढी मूल्य लिएर लुकिछिपी तेल दिने गरेको पाइएको छ । अवैध तरिकाले पनि तेलको बिक्री सुरु गरिएको छ ।
औद्योगिक कच्चा पदार्थ र व्यापारिक सामान ढुवानी गरेर नेपाल आउने भारतीय मालवाहक गाडी तथा भन्सार सुविधामा नजिकको नेपाली बजारसम्म आउने भारतीय मोटरसाइकल, जीप, कार भ्यानलगायतका सवारी साधनले भारतबाटै ट्यांकी भरेर नेपाल आउने गर्छन् ।
यसरी नेपाल आउने कतिपय भारतीय सवारीसाधनले नेपालमा आएर ट्याङ्कीमा ल्याएको तेल बिक्री गर्ने गरेको र अवैध कारोबार बढेको पाइएको छ ।
वारिपारि तेलको भाउ घटबढ भइरहन्छ । यसको प्रत्यक्ष फाइदा सीमावर्ती क्षेत्रका बासिन्दाले उठाउँदै आएका छन् । वारि तेल सस्तिँदा पारिबाट आएर तेल भर्ने र पारि तेलको मूल्य घट्दा वारिबाट तेल भर्न जाने चलन छ । यसले गर्दा कतिपय साना र दुईपांग्रे सवारी तेल भर्न नजिकको भारतीय बजार पुग्छन् । मालबाहक भारतीय गाडीले अतिरिक्त ट्याङ्कीमा समेत तेल भरेर यसको फाइदा लिने गरेका छन् ।
भारतमा घटेको तेलको भाउका कारण राजस्व संकलनमा पनि प्रत्यक्ष असर भन्सार लक्ष्यमा पनि असर पर्ने देखिन्छ । भैरहवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख हरिहर पौडेलले पेट्रोलियम पदार्थको दैनिक आपूर्ति पहिला जस्तै सरदरमै रहे पनि भन्सार दरमा छुट दिँदा राजस्वमा समेत असर पर्ने बताए । पेट्रोलियमको आयात घटेसँगै राजस्व असुलीमा प्रत्यक्ष असर पुग्ने उनले बताए ।
