सात वर्षअघि निर्माण सुरु भएको नागढुङ्गा-सिस्नेरी सुरूङमार्ग सञ्चालनमा आएसँगै नेपाल सुरूङ युगमा प्रवेश गरेको छ । यो सुरूङमार्गले काठमाडौं जाने र त्यहाँबाट बाहिरिने गाडी घण्टौं जाममा पर्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य मात्रै भएको छैन, पूर्वाधार विकासमा अब सुरूङ मार्ग बलियो विकल्पको रुपमा स्थापित हुनेछ ।
वि.सं.२०७६ कार्तिक ४ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सुरूङ निर्माणको शिलान्यास गरेका थिए । प्रारम्भिक सम्झौता अनुसार, यसको निर्माण ४२ महिनामा सकिनुपर्ने थियो । कोभिड-१९, मुआब्जा विवादलगायत कारणले निर्माणमा ढिलाइ भयो । मुख्य सुरूङको लम्बाई २ दशमलव ६८ किलोमिटर रहेकोमा २ दशमलव ५५ किमि आपतकालीन सुरूङ रहेको छ । पैदलयात्री, दुई पाङ्ग्रे सवारी, डिजेल, पेट्रोलसहित प्रज्ज्वलनशील पदार्थ ढुवानी गर्ने सवारी साधन सुरुङमार्गभित्र चल्न पाउँदैनन् । यो सुरुङ मार्गको लागत २८ अर्ब पुगेको छ । समयमा काम नसक्दा आयोजनाको लागत बढेको हो । सुरुमा जापान सरकारको साढे १६ अर्ब र नेपाल सरकारको ६ अर्ब लगानीमा यो सुरुङ निर्माण गर्ने सम्झौता भएको थियो । निर्माणको लागत बढेपछि जापान सरकारले ६ अर्ब ऋण सहयोग उपलब्ध गराएको थियो ।
शिलान्यास प्रधानमन्त्रीले गर्ने भनिए पनि अन्ततः भौतिक पूर्वाधारमन्त्री सुनिल लम्सालले गरे । राष्ट्रिय गौरवको यो आयोजना मुलुकको विकासमा नयाँ छलाङ भएकाले प्रधानमन्त्रीले उद्घाटन गरेको भए अझै राम्रो हुन्थ्यो । प्रधानमन्त्रीले उद्घाटनमा रुची नदेखाएर गल्ती गरेका छन् । प्रधानमन्त्री केवल प्राविधिक पद होइन्, यो नागरिकसँग प्रत्यक्ष जोडिने संस्था हो । उद्घाटनसँगै तत्कालीन प्रधानमन्त्रीले शिलान्यास गरेको शिलापत्र फालिएको भन्दै विरोध भएकोछ । नियतवश नभई अन्य कारणले हटाइएको र पुनःस्थापना गरिने भौतिक पूर्वाधारमन्त्री लम्सालले जानकारी गराएका छन् । विकास निर्माणका काममा आग्रहभन्दा माथि उठेर अघि बढ्न सक्दा मात्रै प्रतिफलमुखी आयोजना अघि बढाउन सकिन्छ ।
यो सुरूङ मार्गको निर्माणले धेरै सिकाएको छ । अब मुलुकलाई सुरूङ मार्गमा प्रवेश गराउनुपर्छ । सिद्धबाबाको जोखिमयुक्त क्षेत्रमा सुरूङ मार्ग बन्दैछ, यो पनि छिट्टै निर्माण सम्पन्न हुनेछ । दाउन्ने खण्डमा पनि सुरूङ मार्ग नै भरपर्दो विकल्प भएको प्राविधिक अध्ययनबाट देखिएको छ । सम्भाव्यता अध्ययन भएको छ, अन्यत्र पनि आवश्यकताअनुसार सुरूङ मार्ग बनाउन सक्दा सडक यातायातलाई भरपर्दो र छरितो बनाउने छ । सिँचाइका लागि भेरीबबई र मरिन–सुनकोशी डाइभर्सन बनिरहेका छन् । बिजुलीका लागि सुरूङमार्ग पहिलेदेखि बन्दै आएका छन् ।
