हिमाल आरोहणमा विश्व कीर्तिमान बनाएका निर्मल पूर्जा अर्थात् निम्स दाइ हिमाल आरोहणका क्रममा हिम पहिरोमा परी अस्ताएका छन् । पाकिस्तानको काराकोरम पर्वत शृंखलामा पर्ने ‘ब्रोड पिक’ हिमाल चढ्ने क्रममा उनको निधन भएको हो । उनले ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला विश्वका सबै १४ हिमाल केवल ६ महिना ६ दिनमा आरोहण गर्दै नयाँ विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए । म्याग्दीमा जन्मेका निर्मल पूर्जा बेलायती सेनामा भर्ती भएपछि ‘निम्स दाइ’ बनेका थिए । सेनामा रहँदा बेलायती सहकर्मीहरूले उनको नाम उच्चारण गर्न अप्ठ्यारो भएपछि ‘निम्स’ भन्न थालेका थिए । त्यही ‘निम्स’ हिमाल आरोहण गर्न थालेपछि सबैका प्रिय ‘निम्स दाइ’ बने ।
आरोहण जीवनमा अनेकौं कठिनाइ व्यहोरेका निम्स दाइ नयाँ रेकर्डसम्मुख रहँदा संसारबाट बिदा भएका छन् । उनीसँगै अन्तर्राष्ट्रियस्तरका नेपाली आरोही पुरबहादुर गुरूङ ‘युक्ता’, किली पेम्बा शेर्पा ‘किलु’, निमा शेर्पा र नवाङ थिन्डु शेर्पाले पनि ब्रोड पिकमै अस्ताएका छन् । ओमानका नधिरा अहमद अब्दुल्लाह अल हार्थी, पाकिस्तानका सोहेल साखी, चीनका वाङ जोङ र अमेरिकाकी मालोरी गाइसले पनि ब्रोड पिकको हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाए ।
जीवनमा हिमाल आरोहण गर्छु भनेर उनले कहिल्यै योजना बनाएनन् । यसपालि ब्रोड पिक पनि बिनायोजना नै चढे । बेलायती सेना छाडेपछि सन् २०१२ मै उनले पहिलो पटक ६ हजार ११९ मिटर अग्लो लोबुचे इस्ट हिमाल आरोहण गरे । त्यसपछि सुरु भएको हिमाल आरोहण यात्रा केही वर्षमै विश्व कीर्तिमान गर्न सफल भए । ६ महिना ६ दिनमा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल आरोहण गरेर कीर्तिमान बनाएका उनले केही यस्ता कीर्तिमान बनाए, जुन विश्वभर चर्चित छन् । आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ हिमाल यसअघि दक्षिण कोरियाका पर्वतारोही किम चाङ–होको नाममा रहेको झन्डै आठ वर्षको कीर्तिमान उनले तोडेका हुन् । यो अभियानलाई ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ नाम दिइएको थियो । धेरैले यो लक्ष्य सम्भव नै नभएको बताएका थिए ।
सन् २०२१ को १६ जनवरीमा उनले मिङ्मा डेभिड शेर्पासहित पूर्ण नेपाली टोलीको नेतृत्व गर्दै विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल केटूको पहिलो पटक जाडो महिनामा आरोहण गरेर अर्को इतिहास रचे । दशकौंदेखि विश्वभरका आरोहीले प्रयास गरे पनि कसैले सफल गर्न नसकेको केटू हिउँदमा पहिलो पटक नेपाली टोलीले नै आरोहण गरेको ग¥यो । चुचुरो पुग्नुअघि टोलीले नेपाली राष्ट्रिय गान गाएको दृश्य विश्वभर चर्चित बनेको थियो । सन् २०१६ मा पहिलो पटक सगरमाथा आरोहण गरेका उनले फर्किने क्रममा ‘डेथ जोन’ मा समस्यामा परेका एक आरोहीको उद्धार गरेर अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा बटुलेका थिए । साहसिक उद्धार र उच्च हिमाली पर्वतारोहणमा पु¥याएको योगदानका लागि बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयाले उनलाई सन् २०१८ मा एमबिई सम्मान प्रदान गरेकी थिइन् । उनीसहित ६ नेपाली पर्वतारोहीको निधन नेपालको पर्वतारोण क्षेत्रका लागि अपुरणीय क्षति हो ।
हिमाल आरोहण साहसिक र चुनौतीपूर्ण काम हो । उनको यो साहसिक र चुनौतीपूर्ण काममा विश्व रेकर्ड कायम गरेर व्यक्तिगत प्रतिष्ठा मात्रै नभएर मुलुककै इज्जत कमाउन सफल भए । साहसिक पर्यटनका लागि हिमाल आरोहण रोजिन्छ । मान्छे जन्मेपछि मृत्यु सत्य हो । तर कहिले कहाँ भन्ने निश्चित छैन । त्यसकारण जीवनलाई सार्थक र फलदायी बनाउने विषय महत्वपूर्ण हो । मान्छे आफ्नो कर्मले स्थापित हुन्छ । उसको कर्मकै कारण भौतिक रुपमा नरहे पनि उ जीवन्त रहन्छ । भौतिक अवसान भएको धेरै वर्ष बित्दा पनि कर्मले समाजमा उसको स्थान उच्च हुन्छ । निर्मल पुर्जा साहसिक हिमाल आरोहणमा बनाएको कीर्तिले सधैँ बाँचिरहने छन् । नेपाली समाजले मात्रै नभएर विश्व पर्वतारोहण क्षेत्रमा उनको सधैँ सम्झना भइरहने छ । हार्दिक श्रद्धाञ्जली निम्स दाइ ।
