२०३८ सालमा मालारानी वडा नं. ४ खनमा जन्मेका ताराबहादुर सुनारको सानै उमेरदेखि व्यवसायप्रति लगाव थियोे । त्यहि लगाबको कारणले सानो व्यवसाय २०५३–५४ सालबाट नै सुरु भयो । पहिला तत्कालीन खन गा.वि.स. वडा नं. २ बाट सुरु भएको मा २०६२ मा सन्धिखर्कमा व्यवसाय विस्तार भयो ।
सुनार सुनचाँदी व्यवसायी संघ अर्घाखाँचीको जिल्ला सचिव हुँदै हाल केन्द्रीय सदस्य छन् । उनै सुनारसँग विभिन्न विषयमा केन्द्रित रहेर पत्रकार अनिल नेपालीले गरेको कुराकानी
तपाईं लामो समयदेखि सुनचाँदी व्यवसाय गर्दै आउनु भएको छ, तपाईंले सुनचाँदी व्यवसाय नै रोज्नुको कारण के हो ?
मेरो धेरै पुस्ताहरुले गर्दै आउनु भएको हाम्रो पुख्र्यौली पेशा हो, सुनचाँदी र म पनि यसै पेशा मा बाल्यकालदेखि नै यस पेशा गर्दै आएको छु । यस व्यवसायमा खास आउनु को कारण पुर्खौली पेशालाई जोगाई राख्ने साथै आत्मनिर्भर बन्न को लागी र हाम्रो सांस्कृतिक, मौलिकतालाई जोगाई राख्न र यो एउटा बहुमूल्य धातु भएकाले यसमा आफ्नो कला, सीप प्रदर्शन साथै समय सापेक्ष तामा बिकास गर्ने नै मुख्य उद्देश्य हो ।
अन्य व्यवसायमा बस्तुभाउको मूल्य स्थिर हुन्छ, सुनचाँदीको प्रायः अस्थिर हँुदा व्यवसायीलाई कस्तो प्रभाव पार्छ ?
सुनचाँदीको मूल्य अन्य व्यवसायको जस्तो स्थिर हुँदैन, दैनिक रूपमा घटबढ भइरहन्छ । त्यसैले यसको प्रत्यक्ष असर हाम्रो दैनिक कारोबारमा पर्छ । मूल्य बढ्दा ग्राहकले तत्काल खरिद गर्न हिचकिचाउने वा पुरानो गहना बेच्न आउने अवस्था हुन सक्छ भने मूल्य घट्दा खरिद गर्ने ग्राहक बढ्न सक्छन्। साथै, स्टकमा रहेको सुनचाँदीको मूल्यमा पनि उतारचढाव आउँदा पूँजी व्यवस्थापन र नाफा–नोक्सानको हिसाबमा चुनौती हुन्छ । त्यसैले यस व्यवसायमा दैनिक बजार मूल्य हेरेर कारोबार र स्टक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ ।
आधुनिकता र मौलिकताका नाममा सुनचाँदी गरगहना लगाउनु सट्टा ग्यारेन्टी गरगहना प्रयोग बढी भएको पाइन्छ यसलाई कसरी लिनुहुन्छ ?
अहिले आधुनिकता र फेसनका कारण सुनचाँदीको सट्टा ग्यारेन्टीका गहना तथा अन्य कृत्रिम गहनाको प्रयोग बढेको देखिन्छ । यसको मुख्य कारण कम मूल्यमा आकर्षक डिजाइन र दैनिक प्रयोगमा सहज हुनु हो । तर सुनचाँदी केवल गहना मात्र नभई हाम्रो संस्कृति, परम्परा र आर्थिक बचतसँग पनि जोडिएको छ । त्यसैले आधुनिक गहनाको प्रयोग बढे पनि सुनचाँदीको आफ्नै महत्व र पहिचान अझै कायम छ ।
व्यवसायीको रूपमा हामीले ग्राहकको रुचि र समयअनुसार नयाँ डिजाइन तथा गुणस्तरीय सेवा दिनमा ध्यान दिनुपर्छ ।
चाडपर्व नजिकिँदै गएका छन्, सबैभन्दा व्यापार हुने सिजनमा मूल्यवृद्धिको कारण ग्राहकहरू सुन किन्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । यसले व्यापारलाई कस्तो असर गरिरहेको छ ?
चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा सामान्यतया सुनचाँदीको व्यापार बढ्ने समय हो । तर अहिले सुनको मूल्यमा भएको निरन्तर वृद्धिका कारण ग्राहकको क्रयशक्ति र खरिद गर्ने क्षमता प्रभावित भएको छ । पहिले ग्राहकले चाडपर्वमा नयाँ गहना किन्ने योजना बनाउनुहुन्थ्यो भने अहिले धेरै ग्राहकले खरिदलाई केही समयका लागि रोक्ने, कम तौलका गहना रोज्ने वा पुरानो गहना मर्मत तथा पुनः प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । यसले गर्दा चाडपर्वको मुख्य सिजनमा पनि कारोबारको मात्रा अपेक्षाअनुसार बढ्न नसक्ने अवस्था छ ।
मूल्यवृद्धिले व्यवसायीलाई पनि चुनौती थपेको छ, किनकि ठूलो रकम लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ र बजारमा माग घट्दा पूँजी लामो समयसम्म रोकिएर बस्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा ग्राहकको आवश्यकता र बजेटअनुसार विभिन्न डिजाइन तथा तौलका गहना उपलब्ध गराएर व्यापारलाई निरन्तरता दिनुपर्ने अवस्था छ ।
यही अवस्था निरन्तर रहेमा व्यवसायीलाई व्यवसाय टिकाउन समस्या देखिएला नि ?
यदि सुनचाँदीको मूल्यमा भएको निरन्तर वृद्धि र ग्राहकको खरिद क्षमता घट्ने अवस्था लामो समयसम्म रहिरह्यो भने व्यवसायीलाई व्यवसाय टिकाउन निश्चित रूपमा चुनौती हुन्छ । कारोबारको मात्रा घट्दा पूँजीको कारोबार कम हुन्छ, स्टकमा ठूलो रकम रोकिएर बस्न सक्छ र नियमित खर्च धान्न पनि कठिन हुन सक्छ । विशेषगरी साना तथा मध्यम व्यवसायीलाई यसको असर बढी पर्न सक्छ । तर यस्तो अवस्थामा व्यवसायीले ग्राहकको बजेटअनुसार कम तौलका गहना, नयाँ डिजाइन, मर्मत तथा पुराना गहना साटफेरजस्ता सेवामा ध्यान दिएर व्यवसायलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ । हामीले बजारको अवस्था बुझेर ग्राहकको विश्वास र सेवा कायम राख्नु अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो ।
सरकारले निजी क्षेत्रका लगानीकर्ता र व्यवसायीलाई प्रोत्साहन गनुको सट्टामा विभिन्न कडकलबाजी गरेको पाईन्छ यसले व्यवसायीलाई कस्तो असर पर्छ ?
सरकारले निजी क्षेत्रका लगानीकर्ता र व्यवसायीलाई प्रोत्साहन गर्ने वातावरण बनाउनुभन्दा विभिन्न नियम, प्रक्रिया र नियमन थपिँदा व्यवसायीमा प्रशासनिक तथा आर्थिक भार बढ्ने अवस्था देखिन्छ । विशेषगरी साना तथा मध्यम व्यवसायीका लागि कागजी प्रक्रिया, करसम्बन्धी दायित्व, अनुगमन र अन्य अनुपालन पूरा गर्न थप समय र खर्च लाग्न सक्छ । सुनचाँदी व्यवसायमा त मूल्यको उतारचढावसँगै पूँजीको ठूलो लगानी आवश्यक पर्ने भएकाले थप नियम तथा प्रक्रियाले व्यवसाय सञ्चालन गर्न अझ चुनौतीपूर्ण बनाउन सक्छ ।
त्यसैले सरकार र निजी क्षेत्रबिच सहकार्य बढाएर नियमहरू स्पष्ट, व्यवहारिक र व्यवसायमैत्री बनाउने तथा व्यवसायीलाई लगानी र रोजगारी बढाउन प्रोत्साहन गर्ने वातावरण आवश्यक देखिन्छ ।
अन्त्यमा, सुनचाँदी व्यवसायीहरूले निश्चिन्त र सुरक्षित रूपमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्ने वातावरण कहिलेसम्म निर्माण हुन्छ भन्ने तपाईंको अनुमान वा योजना के छ ?
सुनचाँदी व्यवसायीले सुरक्षित र सुनिश्चित रूपमा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने वातावरण कहिले पूर्णरूपमा निर्माण हुन्छ भन्ने कुरा ठ्याक्कै समय तोकेर भन्न सकिँदैन । यो सरकारको नीति, बजारको अवस्था, मूल्यमा हुने उतारचढाव र व्यवसायी तथा सम्बन्धित निकायबीचको सहकार्यमा निर्भर हुन्छ ।
तर मेरो विचारमा सरकार, व्यवसायी र सम्बन्धित संघ–संस्थाबिच निरन्तर संवाद र सहकार्य भयो भने क्रमशः व्यवसायमैत्री वातावरण निर्माण गर्न सकिन्छ। हाम्रो योजना भनेको ग्राहकको विश्वास कायम राख्दै गुणस्तरीय सेवा दिने, व्यवसायलाई पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउने तथा बदलिँदो बजारअनुसार आफूलाई समयमै अनुकूल बनाउँदै अगाडि बढ्ने हो ।
हाम्रा चुनौतीहरू छन् भन्दै पछि हट्ने होइन, चुनौतीलाई अवसरमा बदल्दै आफ्नो पेशा र व्यवसायलाई निरन्तरता दिने पक्षमा छौँ । सरकारबाट पनि स्पष्ट, स्थिर र व्यवहारिक नीति तथा व्यवसायीलाई सुरक्षित रूपमा लगानी गर्न सक्ने वातावरण बन्ने अपेक्षा गरेका छौँ ।




