तानसेन ऐतिहासिक, पुरातात्विक र सांस्कृतिक शहर हो । सेनकालमा तानसेन पाल्पा राज्यको राजधानी थियो । नेपाल एकीकरणपछि तानसेनबाट हुँदै आएको पश्चिम नेपालको प्रशासनिक काम राणाकालसम्म कायम रहँदै आयो । त्यसपछि प्रशासनिक केन्द्र विकेन्द्रित हुँदै जाँदा तानसेन ओझेलमा पर्दै गएको हो । कुनै बेलाको तानसेनको वैभवलाई स्थापित गर्न सक्दा यहाँ पर्यटक आगमन बनाउन सकिन्छ । र, यहाँको अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन सकिन्छ ।
अहिले तानसेन विगतलाई सम्झने प्रयास गर्दैछ । वर्तमानमा उभिएर विगत कोट्याउँदै भविष्यको बाटो तय गर्ने प्रयासलाई निष्कर्षमा पु¥याउन सक्दा तानसेनको भविष्य सुनौलो छ । मध्यकालीन शहरको रूपमा विकास गर्न तानसेनकामा एक छलफल भएको छ । छलफलमा सहभागीहरुको निष्कर्ष छ,— तानसेनको वैभवलाई पुनःस्थापित गर्न ऐतिहासिक र पुरातात्विक धरोहरलाई जोगाएर अघि बढ्नुपर्छ । आधुनिकताले छपक्कै छोप्दा तानसेनको मौलिकता नासिदै गएको छ, तर पुरातात्विक महत्वका विभिन्न संरचनाहरु अझँै बाँकी छन् । धार्मिकस्थल, बस्ती, परम्परा र कला संस्कृति कतिपय जीवित छन् भने कतिपयको भग्नावशेष र अवशेष बाँकी छन् । कतिपय कुनै निशाना नभए पनि पुस्तकमा संग्रहित छन् । भक्तपुर आज बेग्लै पहिचान बोकेको छ । भक्तपुर हेर्न जाने पर्यटकको घुइँचो छ । भक्तपुरका ऐतिहासिक सम्पदा जोगाएर पर्यटन प्रवद्र्धनको योजना बनाएर कार्यान्वयन गर्दा धेरै लाभ लिन सकिन्छ भन्ने एउटा राम्रो उदाहरण हो ।
इतिहास, संस्कृति र प्रकृतिले पनि साथ दिएको तानसेनको मौलिकता जोगाउँदै अघि बढ्दा पर्यटक आगमन बढाउन सकिन्छ । यो पहलकदमी तानसेन नगरपालिकाले लिनुपर्छ । योभन्दा पहिले अहिलेसम्म भएका प्रयास किन पर्याप्त भएनन् ? के–के कमजोरी देखिए ? त्यसबारेमा निर्मम समीक्षा हुनुपर्छ । त्यसो त अहिलेसम्म केही नै भएन् भन्ने पनि होइन्, सम्पदा संरक्षणमा केही काम भएका छन् । भैरवस्थान मन्दिरको जीर्णोद्वार भएको छ । रानीमहलले रूप फेरेको छ । भगवती मन्दिर नयाँ बनाइदैछ ।
सम्पदा जोगाउने अभियानसँगै सम्पदा केन्द्रित पर्यटन प्रवद्र्धन कार्यक्रम अघि बढाउने काम नगरपालिकालको हो ।
नगरपालिकाले दीर्घकालीन रणनीति बनाएर कार्यक्रम लागु गर्न सक्छ । नगरपालिकाले बनाएका रणनीतिलाई कार्यान्वयन गर्न वर्षेनी संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबाट बजेट विनियोजन हुन आवश्यक छ । योजना बनाउने, तर कार्यान्वयन नगर्ने प्रवृत्तिबाट अलग राख्दै अघि बढ्दा गर्व गर्न लागि शहर बनाउन संभव छ । पहिले सम्पदाको पहिचान गर्ने, पहिचान भएका सम्पदाको जीर्णोद्वार, मर्मत र संरक्षण गर्ने, ती सम्पदा केन्द्रीत प्रवद्र्धनका कार्यक्रम अघि बढाउने, टुर गाइड व्यवस्थापन गर्ने, पाल्पा आउने पर्यटकका लागि पर्यटकमैत्री वातावरण बनाउने अभियानले साँच्चै तानसेनलाई गर्व गर्न लायक शहर बनाउँछ । तानसेन भन्ने बित्तिकै पहिलेको कोर शहर मात्रै होइन्, यसभित्र रूरूक्षेत्र, रानीमहल, भैरवस्थान, दर्लममहाकाली र मदनपोखरा पनि जोडिनुपर्छ ।
अहिले मुलुकभर पर्यटन प्रवद्र्धनको अभियान चलिरहेको बेला सम्पदा संरक्षण र प्रवद्र्धनको राम्रो अवसर हो । स्थानीय तहको योजना र दृष्टिकोण प्रष्ट हुने बित्तिकै तहगत सरकारको संयोजनमा धेरै काम गर्न सकिन्छ ।
