भाइब्रेन्ट गोवा ग्लोबल बिजनेस समिट–२०२६ मा सहभागी हुन गएको नेपाल चेम्बर अफ कमर्स लुम्बिनी प्रदेशको प्रतिनिधिमण्डलले गोवाका मुख्यमन्त्री डा. प्रमोद सावन्तसँग भेट गरी लुम्बिनी–गोवा पर्यटन सर्किट र भैरहवा–गोवा सीधा उडानको प्रस्ताव अघि सारेको छ । लुम्बिनी–गोवा पर्यटन सर्किट र भैरहवा–गोवा सीधा उडानको प्रस्ताव कार्यान्वयन गर्न सक्दा दुई पर्यटकीय स्थल जोड्ने महत्वपूर्ण परियोजना बन्न सक्छ । यो नेपालको शिथिल पर्यटन क्षेत्रलाई पुनर्जीवित गर्ने एउटा बलियो आर्थिक औजार र नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पु¥याउने रणनीतिक अवसर पनि हो । विश्व शान्तिको प्रतीक बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीको ओज र गोवाको विश्वप्रसिद्ध समुद्री मनोरञ्जन पर्यटनलाई एउटै परिपथमा गाँस्ने यो अवधारणाले दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय पर्यटनमा नयाँ आयाम थप्ने छ ।
यस प्रस्तावको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक पक्ष अर्बौँ रुपैयाँको लगानीमा निर्माण भएर पनि राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा योगदान दिन नसकेको गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको व्यावसायिक उपयोगसँग जोडिएको छ । गोवा आउने लाखौँ खर्चालु अन्तर्राष्ट्रिय र भारतीय पर्यटकहरूलाई सीधा हवाई उडानमार्फत् भैरहवा उतार्न सकिएमा यो विमानस्थल पूर्ण रूपमा चलायमान बन्न टेवा पुग्नेछ । यसले लुम्बिनी क्षेत्रमा मात्र नभई समग्र राष्ट्रिय उड्डयन क्षेत्रको आर्थिक भार कम गर्नेछ । समुद्री तटको आनन्द लिइसकेका पर्यटकलाई ‘आध्यात्मिक शान्ति’ को प्याकेज बेचेर नेपाल भित्र्याउन उनीहरूको बसाइ अवधि र खर्च दुवै बढ्नेछ । यसबाट सिर्जना हुने रोजगारी र होटल, यातायात तथा अन्य क्षेत्रमा आउने चहलपहलले लुम्बिनी प्रदेशको स्थानीय अर्थतन्त्रलाई गतिशिल बनाउनेछ । साथै, गोवाका स्थापित होटल चेन र नेपाली निजी क्षेत्रबिच आतिथ्य क्षेत्रमा संयुक्त लगानीका ढोकाहरू खुल्नेछन् ।
नेपालको पर्यटन लामो समयदेखि पर्वतारोहण र काठमाडौँ–पोखरा–चितवन त्रिकोणमा बढी केन्द्रित छ । लुम्बिनीलाई सीधा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकीय केन्द्रसँग जोडेर ‘सांस्कृतिक र आध्यात्मिक पर्यटन’ को नयाँ ब्रान्ड स्थापित गर्न सकिन्छ । भारतले आफ्नै ढङ्गले बौद्ध परिपथको विकास गरिरहेको परिप्रेक्ष्यमा नेपालले लुम्बिनीलाई रणनीतिक रूपमा गोवाको सञ्जालसँग जोड्नु महत्वपूर्ण छ । यसले भारतीय आकाश र रुट प्रयोगका सवालमा रहँदै आएका कूटनीतिक जटिलताहरूलाई दुई पक्षीय व्यावसायिक हितका आधारमा सहज बनाउन मद्दत पु¥याउनेछ, किनभने यस सहकार्यबाट गोवाको पर्यटन बजारले पनि नेपाल जस्तो छिमेकी मुलुकबाट नयाँ पर्यटक पाउनेछ ।
गोवाका मुख्यमन्त्री डा. सावन्तले देखाएको सकारात्मक तत्परताले निजी क्षेत्रको यो प्रयासलाई आशावादी त बनाएको छ, तर यसलाई मूर्त रूप दिन सरकारी तहको ‘आर्थिक कूटनीति’ अपरिहार्य छ । निजी क्षेत्रले सम्भावनाको ढोका ढकढक्याएको छ, अब त्यहाँबाट भित्र पसेर मार्गप्रशस्त गर्ने काम नेपाल सरकार, नागरिक उड्डयन प्राधिकरण र कूटनीतिक निकायहरूको हो । क्षेत्रीय नेटवर्कका लागि प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहको आगामी भारत भ्रमणका क्रममा सैद्धान्तिक सहमति हुन सक्दा अरु प्रक्रिया अघि बढ्न सक्छ । निजी क्षेत्रको यो सोचलाई नीतिगत र कूटनीतिक ढाडस दिन सके लुम्बिनी–गोवा सर्किट केवल एउटा प्रस्तावमा सीमित रहने छैन, बरु यो नेपालको आर्थिक समृद्धि र क्षेत्रीय कूटनीतिको एउटा सुनौलो अध्याय बन्नेछ ।



